"Asıl acıları hep kadınlar çekti"

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü'nün desteğiyle Boğaziçi Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 14. Boğaziçi Film Festivali'nde bugün Ulusal Yarışma'dan iki film seyirci karşısına çıktı. Bu filmler, 12 Eylül dönemi travmaları ve kişisel hikayeleri farklı açılardan ele aldı.

Reis Çelik'in 'Kör Gece'si ve 12 Eylül Dönemi

Reis Çelik'in yeni filmi 'Kör Gece', Atlas 1948 Sineması'nda gösterildi. Yönetmen Reis Çelik, oyuncular İştar Gökseven, Ümit Çırak, Özge Arslan, Yaren Şirin, Aydın Orak, Hacı Ali Konuk, Mustafa Özdoğru, görüntü yönetmeni Gökhan Atılmış, besteci Hasan Yükselir ve yapımcı Anıl Çelik ile soruları yanıtladı. Yönetmen, 'Lâl Gece' ile başlayan 'gece üçlemesi'nin ikinci filmi olan 'Kör Gece'de 12 Eylül dönemindeki işkencelerin bir kadın karakter üzerinden anlatılmasının sebebini şöyle açıkladı: 'Bence filmin can alıcı yeri, budur. Bütün acıları erkekler üzerinden anlattık; baskılar, idamları... Evet; herkese yapıldı ama asıl gizli acıları çeken, acılarının üstü kapatılan ve acılarını haykırma şansı bile verilmeyen taraf, kadınlardır. 12 Eylül'de ben de içerideydim, birçok arkadaşım da vardı. Biz küçük küçük yattık çıktık ama dünyada görülmemiş işkenceleri, kadınlar gördü. Kadınların onuruyla, kadınların bütün yaşamıyla oynandı. Onun için bu film ve benzeri filmlerin, bana göre, hep gizli ama başrol acı çeken tarafı, kadınlardı. Onun için kadınlar üzerinden anlatmak istedim.'

Tanıklar ve Oyuncu Görüşleri

Oyuncu Ümit Çırak, 1979'da Şirinevler'de, Güneşli'de iki grubun karşılaştığı ve bir solcunun MHP'li, ülkücü bir gence yardım ettiği o döneme tanıklığını paylaştı: '1979'da Şirinevler'de, Güneşli'de iki grup karşılaştı; kavga ediyorlardı. Birisi, bir eve sığındı; bizim oturduğumuz binaya. Orada solcular oturuyor, giren de MHP'li, ülkücü bir genç. Ve yukarıdaki o solcu adam, onu aldı; çünkü Tanrı misafiri! Senaryoyu ilk okuduğumda o duygu oluştu bende.' Usta oyuncu İştar Gökseven ise konuya farklı bir bakış açısı sunarak, 'Bir 12 Eylül yaşadık hepimiz; ben bir de asker tarafından bakayım bu meseleye. Asker de insan; askerin de bazı hataları olabilir. Ama umut ediyorum ki Reis'in bu anlatısından sonra asker de kendine çekidüzen verir. Bunları yaşayanlar çok iyi bilir; ben de yaşadım. Ama bir şekilde gençlere bunları unutturmamak gerekiyor. Bence bu filmin en önemli mesajı da bu; bunları unutmamamız gerekiyor.' dedi.

Oyunculuk ve Teknik Detaylar

Filmde başroldeki, işkence gören Fatma'yı canlandıran Özge Arslan, rolünün hem fiziken hem de psikolojik olarak zor olduğunu belirtti. Aydın Orak ve Hacı Ali Konuk, farklı ekollerden gelen oyuncular arasındaki uyumun başarının bir parçası olduğuna dikkat çekti. Aydın Orak, 'Devlet Tiyatrosu'ndan, özel tiyatrodan oyuncular vardı. Bu farklı geleneklerle aynı ritmi, aynı rengi nasıl koruyacağız, diye çok düşünüyordum,' diyerek endişesini dile getirirken, sonuç olarak 'İzlediğimde gördüm ki hiç ayrıksı durmuyoruz; oyunculuklar sanki yıllardır beraber oynuyorlarmış gibi,' yorumunu yaptı. Hacı Ali Konuk da, 'Çok heyecanlıydı çünkü öyle dar bir alanda böylesi bir hikâyenin anlatılmasında oyunculuklar çok önemliydi. Açıkçası bir korku almıştı önce; 'nasıl kotaracağız?' diye. Seyrettiğimde ben de sanki aynı yerde yetişmiş oyuncularmış gibi algıladım,' diye konuştu. Reis Çelik, filmin siyah-beyaz olmasının görüntü yönetmeni Gökhan Atılmış'ın kararı olduğunu belirtirken, Atılmış, 'Gerçekleri anlatayım mı; paramız yoktu, kostümümüz yoktu, 80'leri yapamadık. Tuğlalar bir yerde yeni, bir yerde eskiydi. Renkli çekemezdik. Mesela orada kot pantolonlar var; 80'lerde kot pantolon var mıydı arkadaşlar? Ama siz fark ettiniz mi? Renkli olsaydı büyük prodüksiyon gerekiyordu açıkçası. Bizimse çok az paramız vardı, çok az vaktimiz vardı. Ama mutluyum; iyi ki siyah-beyaz çektik,' diye itiraf etti.

Gayda Yolu'nun Çıkış Noktası

Günün diğer Ulusal Yarışma filmi, Bişar Bektaş'ın yönettiği 'Gayda Yolu'ydu. Gösterimin ardından gerçekleşen söyleşiye yönetmenle birlikte senarist Henar Daşğın Bektaş, oyuncular Baran Şükrü Babacan, Akdim Yaşar, Celal Öztürk, Mine Doğan, Fatih Süzer, Muhammed Cangören ve kurgucu Amir İtminan katıldı. 'Gayda Yolu' için çıkış noktasının farklı olduğu belirtildi. Yönetmen Bektaş, esas mesleğinin öğretmenlik olduğunu ve bu filmi ilk atandığı yerde çektiğini, filmdeki figüranların bir kısmının öğrencilerinden ve velilerinden oluştuğunu, köyün kendi köyü olduğunu, idarecilik yaptığı yedi yıllık dönemde hikayenin şekillendiğini ve 2020'de eşiyle evlenmesinin ilk şartının film yapmak olduğunu anlattı: 'Paramız yoktu ama çekimlerde ne yazdıysak o karşımıza çıktı; tipi istedik, tipi çıktı, kar istedik, kar çıktı. Oyuncumuzun burnunun kırılması gerekiyordu, gerçekten kırıldı.'

Karakterlere Yaklaşım

Başroldeki Hasan öğretmeni canlandıran Baran Şükrü Babacan, karakteri ile kendi hayatı arasındaki benzerliklere değindi: 'Bağımsız sinemadaki muğlak anlatılar arasında bu senaryoda çok gerçek, gündelik bir hikaye vardı. Hasan ise arızaları olan bir karakterdi; zaten benim sevdiğim şeyler de hep bunlar. Kendi hikâyeme benzemesinden de etkilendim. Çünkü benim ailem de Diyarbakır'dan Antalya'ya taşınmış, ben daha doğmadan önce. Ben Antalya'da büyüdüm ama her zaman şunu hissetmiştim; tam oraya ait olamamak! Ya da doğulu arkadaşlarımla konuştuğumda onlar beni çok batılı bulurdu. Bir türlü tam olarak bir yere ait olamama durumunu ben de hissetmiştim. Hasan'da beni etkileyen de buydu ve bu süreç, kendi içimdeki bir ruhsal yolculuğa da dönüştü aslında. Hasan'ı çok sevdim, hiç yargılamadan. ' Mine Doğan ise, canlandırdığı Şerife karakterine ulaşmak için çok çaba gösterdiğini belirterek, 'Benim çok aşina olduğum bir karakter değildi aslında. Benden çok uzak bir kadın, Şerife ve onu anlamak için gerçekten çok çaba gösterdim. Şerife'nin, Hasan'ın hayatında çok kilit noktalara dokunduğunu görüyoruz; çok güçlü bir karakter,' dedi.

Festival Bilgileri

14. Boğaziçi Film Festivali'nde bugün ayrıca Uluslararası Kısa Film Yarışması'ndaki yapımlar da seyirci karşısına çıktı. Festival, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü'nün desteğiyle; Turkcell, Türk Hava Yolları ve Fuzul'ün ana sponsorluğunda, TRT'nin kurumsal iş ortaklığı, Anadolu Ajansı'nın Global İletişim Ortaklığı, TV+'ın Co-sponsorluğu ve Türkmedya'nın ana medya sponsorluğunda gerçekleştiriliyor. Festivalle ilgili tüm gelişmelere ve güncel haberlere www.bogazicifilmfestivali.com adresinden ve festivalin resmi sosyal medya hesaplarından ulaşılabilir.