Üç lider: Barışın mimarı mı, krizlerin seyircisi mi?
Trump, Putin ve Şi Jinping’in Şenzhen’deki zirvesinde BM reformu, enerji arzı ve nükleer riskler konuşuldu; ancak Ukrayna, İran ve Gazze için somut adım atılmadığı eleştirisi gündeme geldi.
19 Kasım’da Çin’in Şenzhen kentinde Trump, Putin ve Şi Jinping buluştu. Tarihî fotoğraflar verildi, barış mesajları yayımlandı ve nükleer riskler konuşuldu. Peki dünya gerçekten barışa bir adım daha yaklaştı mı?
Zirvenin sonuçları sorgulanıyor
Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderleri ilk kez üçlü formatta bir araya gelerek Birleşmiş Milletler reformu, enerji arzı, nükleer risklerin azaltılması ve uluslararası güvenlik başlıklarını ele aldı. Ancak tarihî buluşmaların büyüklüğü, fotoğraf karelerinin ihtişamıyla değil, ortaya çıkardıkları sonuçlarla ölçülür. İşte tam da burada Şenzhen zirvesinin karnesi sorgulanmalıdır.
Birleşmiş Milletler’in daha etkin hâle getirilmesi, petrol arzının artırılması, nükleer risklerin azaltılması ve uluslararası yargı kurumlarının yetkilerine ilişkin mesajlar... Bunlar kulağa büyük hedefler gibi geliyor. Fakat somut mekanizmalar, takvimler, yaptırımlar, uygulama planları ve krizlerin çözümüne ilişkin bağlayıcı irade ortaya konulmadığında, diplomatik metinler temenniler manzumesinin ötesine geçemiyor.
Krizler için somut sonuç çıkmadı
Dünyanın üç büyük gücünün liderleri bir araya geliyor; fakat Ukrayna’da savaşın bitirilmesine, İran’daki çatışmaların durdurulmasına ve Ortadoğu’daki kanlı tablonun değiştirilmesine yönelik elle tutulur bir sonuç ortaya çıkmıyor. Nükleer silahların azaltılmasından söz ediliyor ama silahsızlanmanın yol haritası açıklanmıyor. Barıştan söz ediliyor ama savaşın taraflarına yönelik somut bir baskı, ortak bir diplomatik takvim ya da çözüm iradesi ilan edilmiyor.
Bunca büyük beklenti, bunca diplomatik gösteri ve bunca liderlik iddiası sonunda dağ fare mi doğurdu?
Gazze konusundaki eksiklik
Şüphesiz en çarpıcı konu ise dünyada barış ve istikrarı konuşan üç liderin Gazze konusunda ne söylediğidir. Gazze, bugün insanlığın vicdan sınavıdır. Sivillerin hayatını kaybettiği, çocukların açlıkla, hastalıkla ve bombardımanla mücadele ettiği, uluslararası hukukun caydırıcılığının tartışmaya açıldığı bir yerde, küresel güçlerin barış deklarasyonu yayımlayıp Filistin meselesini somut bir çözüm iradesinin merkezine koymaması büyük bir eksikliktir.
Çünkü barış; bombaların sustuğu, çocukların ölmediği, insanların açlığa mahkûm edilmediği ve uluslararası hukukun güçlüye göre değişmediği bir düzendir. Ukrayna’da, İran’da, Gazze’de ve dünyanın başka coğrafyalarında yaşanan krizler, küresel liderliğin söylemden eyleme geçmesini zorunlu kılmaktadır.
Barış için eyleme geçme çağrısı
Trump, Putin ve Şi Jinping’in buluşması elbette önemsiz değildir. Diplomasi kapısının açık tutulması, nükleer güçlerin diyalog kurması değerlidir. Fakat tarih, liderlerin hangi salonda buluştuğunu değil, hangi savaşları sona erdirdiğini yazacaktır.
Dünya barışını tesis etmek istiyorsanız, deklarasyonlarla yetinmeyin. Gücünüzü, nüfuzunuzu ve siyasi iradenizi savaşları durdurmak için kullanın. Ve ilk adımı Gazze’den atın. Çünkü insanlığın barışa olan inancı, artık fotoğraflarla değil, kurtarılan hayatlarla ölçülmektedir.



