ABD kızamık eliminasyon statüsünü kaybetti mi? PAHO kararı

ABD'nin 2000 yılından bu yana sahip olduğu "kızamığın ortadan kaldırıldığı ülke" statüsünü kaybettiği öne sürülüyor. Wall Street Journal gazetesi, konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberinde, Pan Amerikan Sağlık Örgütü'nün (PAHO) ülkedeki kızamık vakalarının hızla yayılması üzerine bu statüyü sonlandırdığını yazdı. Haberin yayımlandığı sırada PAHO'nun konuya ilişkin resmî bir metnine ulaşılamadı. Wall Street Journal'a göre bu durum gerçekleşti.

CNN'in 13 Kasım tarihli haberi de aynı yönde olup, ABD'nin 26 yıl sonra bu statüyü kaybettiğini aktarmıştır. Kararın dayanağı ve resmî duyurusu PAHO'dan ayrıca teyit edilmelidir. Eliminasyon statüsü, bir ülkede kızamığın yerel olarak kesintisiz yayılmadığının, yani vakaların dışarıdan gelen bulaşlarla sınırlı kaldığının kabul edilmesi anlamına gelmektedir. ABD bu statüyü 2000 yılında elde etmiştir. Statü, aşılama oranları ve gözetim sisteminin yeterliliği gibi ölçütlere bağlı olarak izlenmektedir.

PAHO'nun çerçevesine göre, yeterli gözetim sistemi varken aynı kızamık virüsü soyunun 12 ay veya daha uzun süre kesintisiz dolaşması durumunda ülke statüsünü kaybetmektedir. Tartışmanın merkezinde, Ocak 2025'te Teksas'ta doğrulanan vakalar ile sonraki aylarda diğer eyaletlerde görülen salgınların aynı bulaş zincirine ait olup olmadığı yer almaktaydı. Konuya ilişkin haberlerde, CDC yönetiminin bu zincirin kesintisiz olduğuna dair epidemiyolojik kanıt bulunmadığını savunduğu aktarılmaktadır.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) verilerine göre ülkede bu yıl 5 bin 400'den fazla kızamık vakası kayıtlara geçmiştir. Bu sayı, 2000'den bu yana görülen en yüksek seviye olarak aktarılmaktadır. CDC'nin 5 Kasım tarihli güncellemesinde ise doğrulanmış vaka sayısı 5 bin 182 olarak açıklanmıştır. Bu rakam, 2025'in tamamındaki vaka sayısının iki katından fazladır.

Kanada, Kasım 2025'te PAHO'nun değerlendirmesi sonrasında kızamık eliminasyon statüsünü kaybeden ülke olmuştur. Kanada Halk Sağlığı Ajansı, 12 aydan uzun süren kesintisiz bulaş nedeniyle PAHO tarafından bilgilendirildiğini duyurmuştur. Aynı dönemde ABD'nin statüsü "büyük endişelerle sürdürülüyor" olarak sınıflandırılmıştır. Ancak, bu durum için kızamığın ülke içinde kesintisiz yayılımının en az 12 ay boyunca durdurulması gerekmektedir; yani mevcut salgınlarla bağlantılı bulaşın bir yıl boyunca kesilmesi şarttır.

Uzmanlar, bu sürecin kolay bir süreç olmayacağını belirtmektedir. CDC Başkanı Erica Schwartz, statü kaybedilse bile federal müdahalenin değişmeyeceğini söylemiştir. Schwartz'ın bu sözleri, medya aktarımlarına göre "Kızamığın ortadan kaldırılması statüsü Amerikalıları koruyan şey değil. Onları koruyan aşıdır." şeklindedir. Bu açıklama PAHO'nun kararı öncesinde yapılmıştır. Kızamıktan korunmanın temel yolu, sağlık otoritelerinin önerdiği takvime uygun aşılanmadır. Aşı durumu, belirtiler ya da temas şüphesi gibi bireysel konularda bir hekime veya aile hekimliğine başvurulması gerekmektedir.