Bakan Göktaş: Geleceğin sektörlerinde kadınların istihdamını destekliyoruz

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Mavi Bölge Aşık Veysel Salonu'nda düzenlenen "Adil Geçiş İçin Sosyal Koruma, Bakım Hizmetleri ve Kadınların Güçlenmesi Etkinliği"nde konuşarak adil geçişin Paris Anlaşması'ndan bu yana iklim gündeminin temel ilkelerinden biri olduğunu belirtti.

Adil geçişin kapsamı genişledi

Göktaş, adil geçiş ilkesinin başlangıçta ağırlıklı olarak kömür ve enerji gibi sektörlerde çalışanların yeni işlere geçişi üzerinden ele alındığını, ancak bugün kapsamının genişlediğini ifade etti. COP30'da bir adil geçiş mekanizmasının kurulduğunu aktaran Göktaş, Belem Kadın-Erkek Eşitliği Eylem Planı'nın sosyal korumayı ve bakım hizmetlerini iklim politikalarının bir parçası olarak tanımladığını dile getirdi ve bunun doğru ve yerinde bir gelişme olduğunu vurguladı.

İklim etkileri ve demografik değişim

Göktaş, iklim değişikliğinin etkilerinin iş yerleriyle sınırlı kalmayıp hanelerin gelirine, sağlığına ve bakım ihtiyacına doğrudan yansıdığını söyledi. Aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık gibi iklim kaynaklı risklerin kadınları, çocukları, yaşlı ve engelli bireyleri daha fazla etkilediğini belirtti. Savaşlar ve iklim değişikliği nedeniyle yaşanan zorunlu göçlerin aile yaşam koşullarını zorlaştırarak sosyal koruma ihtiyacını artırdığını ve bu etkilerin dünyanın demografik değişimiyle belirginleştiğini ekledi.

Nüfus ve sosyal koruma ihtiyacı

Göktaş, 2050 yılına kadar dünyada 65 yaş üstü nüfusun iki katına çıkacağını öngördüğünü belirterek, dünya nüfusunun yaklaşık yarısının hala herhangi bir sosyal koruma güvencesine sahip olmadığını ifade etti. Bu tablonun, iklim politikaları başarısının sosyal politikalarla ne denli bütünleştiğine bağlı olduğunu gösterdiğini kaydetti.

Türkiye'nin sosyal devlet anlayışı

Türkiye'nin sosyal devlet anlayışını anayasal bir ilke olarak benimseyen ve köklü bir dayanışma geleneğiyle birleştiren bir ülke olduğunu söyleyen Göktaş, sosyal politikaları toplumun tüm kesimlerini riske karşı koruyan güçlü bir yapı olarak kurguladıklarını ve bu yapının merkezinde ailenin bulunduğunu belirtti. İklim değişikliğinin getirdiği sınamalar karşısında toplum direncinin güçlü ve sağlıklı aile yapısıyla arttığını belirterek, Cumhurbaşkanı'nın 2026-2035 dönemini Aile ve Nüfus On Yılı ilan etmesinin bu yaklaşımın bir ifadesi olduğunu ve vizyon doğrultusunda sosyal politikaları erken müdahale, sosyal koruma ve bakım hizmetlerinin sürekliliği üzerine inşa ettiklerini ifade etti.

Kadınların ekonomik hayata katılımı ve risk tespiti

Bakan Göktaş, riskleri erken tespit etmek için Sosyal Risk Haritaları geliştirdiklerini, 648 gösterge ve 35 risk haritası üzerinden ihtiyaçları hane ve bölge düzeyinde izlediklerini, 81 ilde riskli haneleri ziyaret ederek ihtiyaçları yerinde tespit edip aileleri ilgili kurumlara yönlendirip süreç boyunca takip ettiklerini anlattı. Bakım hizmetlerini aile ve toplum temelli modeller üzerine kurduklarını belirten Göktaş, bakım yükümlülüklerinin doğru ve adil paylaşılması gerektiğini vurguladı. Evde bakım yardımı, gündüzlü bakım ve aktif yaşam merkezleri ile çocuk bakım hizmetlerinden bahseden Göktaş, afet ve acil durumlarda psikososyal destek ekiplerinin çalışmasının iklim kaynaklı afetlerde sosyal hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi için önemli olduğunu söyledi.

Adil geçiş ve yeşil dönüşümde kadınlar

Adil geçişin yeşil ekonominin fırsatlarına herkesin eşit erişebilmesi anlamına geldiğini aktaran Göktaş, bu noktada kadınların ekonomik hayata katılımının büyük önem taşıdığını dile getirdi. Yeşil dönüşümün yeni istihdam ve girişimcilik fırsatları oluştururken kadınların güçlü yer almasını gerektirdiğini belirterek, Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda çevre ve iklim değişikliğini ilk kez ana hedeflerden biri olarak belirlediklerini kaydetti. Yeşil ve dijital dönüşümü ele alan ikiz dönüşüm yaklaşımını kadınların güçlenmesi için fırsat olarak gören Göktaş, yenilenebilir enerji, temiz teknoloji ve dijital ekonomi gibi geleceğin sektörlerinde kadınların istihdamını desteklediklerini ve eğitim/mesleki gelişim programlarıyla yetkinliklerini artırmalarını teşvik ettiklerini söyledi.

Adil geçiş için uluslararası adımlar ve bakım hizmetlerinin değeri

Türkiye'nin adil geçişin sosyal boyutunu güçlendirmek için uluslararası düzeyde atılması gereken 3 önemli adım olduğuna inandığını belirten Göktaş, bu adımların; sosyal korumanın ulusal iklim planlarına dahil edilmesi, bakım hizmetlerinin iklim finansmanı kapsamında değerlendirilmesi ve adil geçişin sosyal etkilerinin hane düzeyinde izlenmesi olduğunu bildirdi. Kreş, gündüz bakım merkezleri ve evde bakım hizmetlerinin iklim risklerine karşı dayanıklı hale getirilmesini önemli gördüğünü belirten Göktaş, bütün yükün hanedeki kadının üzerine yıkılmaması gerektiğini, bakım hizmetlerinin değerinin az ölçüldüğünü ve ev içindeki iş yükünün karşılığını daha adil bir şekilde sürdürmek için nokta atışı yapılması gerektiğini ifade etti. Belem'de kurulan adil geçiş mekanizmasının bu adımları ortak uygulamaya dönüştürmek için önemli bir imkan sunduğunu belirten Göktaş, Türkiye'nin bu süreçte tecrübelerini paylaşmaya ve dost ülkelerle işbirliğini güçlendirmeye hazır olduğunu ekledi.

Panel katılımcıları ve iklim krizinin toplumsal etkisi

Etkinlik kapsamında, Bakan Göktaş moderatörlüğünde Azerbaycan Aile, Kadın ve Çocuk Sorunları Devlet Komitesi Başkanı Bahar Muradova, İslam İşbirliği Teşkilatı Kadının İlerlemesi Teşkilatı Bakanlar Konseyi ve İcra Kurulu Başkanı Amal Ammar, Sırbistan Kadın-Erkek Eşitliği, Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi ile Kadınların Ekonomik ve Siyasi Güçlenmesinden Sorumlu Bakanı Tatjana Macura ve Somali Aile ve İnsan Hakları Geliştirme Bakanı Khadija Mohamed Al Makhzoumi'nin katılımıyla panel düzenlendi. Göktaş, iklim krizinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştiren bir mesele olduğunu, bu eşitsizliklerin özellikle kadınların geçim kaynaklarında ve çalışma hayatında daha belirgin olduğunu dile getirdi. Son olarak, iklim politikaları belirlenirken kadınların söz sahibi olmasının adil geçişin temel koşulu olduğunu ve sosyal korumayı güçlendiren, bakım hizmetlerine erişimi artıran ve kadınlara yeni ekonomik fırsatlar sunan bütüncül bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Kaynak URL: