Tel Aviv'de "yetki kimde" krizi: Soykırımcı Netanyahu'nun İran planı İsrail'i karıştırdı

İsrail'in İran'a yönelik yeni bir saldırı başlatma ihtimali, seçimlerin ardından yeni hükümeti kurma görevinin Gadi Eisenkot'a verilmesiyle birlikte, geçici hükümetin Başbakanı soykırımcı Binyamin Netanyahu'nun yetkileri konusunda tartışmalara yol açtı.

Netanyahu'nun Tek Başına Karar Alamaması

İsrail yasaları geçici hükümetin savaş açmasını yasaklamasa da soykırımcı Netanyahu bu kararı tek başına alamıyor; hükümetin veya Güvenlik Kabinesi'nin onayına ihtiyaç duyuyor. Muhalifler, yeni bir savaşın hükümet kurma sürecini sekteye uğratacağı endişesini sürdürürken, İsrail basınında İran'a yönelik olası bir saldırı için askeri hazırlık yapıldığı haberleri tartışmaları artırdı.

Eisenkot'tan Netanyahu'ya Gönderilen Mektup

Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Eisenkot, soykırımcı Netanyahu'ya gönderdiği mektupta, "Çok iyi bildiğiniz üzere, şu anda geçici hükümete başkanlık ediyorsunuz. Güvenlik ve ulusal meselelerle ilgili kararlar alırken azami dikkat ve sorumluluk göstermek ve Başbakan onayı gerektiren kararlar konusunda güvenlik birimlerinin başkanlarına bu doğrultuda talimat vermek göreviniz." ifadelerini kullandı.

Savaş Kararı ve Hukuki Dayanak

Yediot Ahronot gazetesi siyasi analisti Itamar Eichner, İsrail Hükümet Temel Yasası'nın 40. maddesi uyarınca, savaş açma veya savaşa yol açması muhtemel geniş çaplı bir askeri operasyon düzenleme kararının, hükümetin veya Güvenlik Kabinesi'nin onayını gerektirdiğini belirtti. Eichner, yasanın tam yetkili bir hükümet ile geçici hükümet arasında ayrım yapmadığını ve bu durumun soykırımcı Netanyahu'nun yasal onaya uymak şartıyla askeri operasyonları denetleme yetkisini koruduğunu ifade etti.

Güvenlik Kabinesi Toplantısı ve Hazırlıklar

Eichner, Güvenlik Kabinesi'nin bir aydan uzun bir aradan sonra ilk kez 15 Kasım Pazar günü toplanmasının planlandığını aktardı. Kabine, geçtiğimiz ekim ayı başında yaptığı son toplantıda, İran'a yönelik olası bir saldırı veya İran'dan gelecek ani bir saldırı ihtimaline karşı askeri hazırlık seviyesinin yükseltilmesine karar vermişti. Eichner, Güvenlik Kabinesi'nin İran'a karşı bir saldırı gerçekleştirilmesi için yetki verebileceğini belirtti.

Muhalefetin Endişeleri ve Eski Sekreterin Açıklaması

Muhalefet saflarında, geçiş döneminde düzenlenecek geniş çaplı bir saldırının Eisenkot'un yeni hükümeti kurma çabalarını engelleyeceğine dair endişeler mevcut. Eski Kabine Sekreteri Oved Yehezkel, geçici hükümetlere yönelik kısıtlamaların esas olarak atamalar ve bütçe konularıyla ilgili olduğunu, dış politika ve ulusal güvenlik alanlarında ise geniş yetkilerin devam ettiğini belirtti.

Eski Başbakan Lapid'in Görüşü ve Geçmiş Örnekler

Eski İsrail Başbakanı Yair Lapid, geçici hükümetin yeni hükümet kurulmadan önce ülkenin gerçekliğini kökten değiştirecek kararlar almaması gerektiği görüşünde. Lapid, "geçici hükümetin, tanımı gereği, yalnızca yeni bir hükümet kurulup görevine başlayana kadar kamu işlerini yürütmek amacıyla var olan bir yönetim" olduğunu ifade etti. İsrail'deki daha önceki geçici hükümetler de geniş çaplı askeri operasyonlar yürütmüştü; Mayıs 2021'de soykırımcı Netanyahu, Gazze Şeridi'ne yönelik 11 gün süren "Surların Muhafızı" operasyonu sırasında geçici hükümete liderlik etmişti. Ağustos 2022'de ise dönemin geçici hükümetinin Başbakanı Yair Lapid ve Savunma Bakanı Benny Gantz, Güvenlik Kabinesi'ni toplamadan Gazze'deki İslami Cihad Hareketi'ne yönelik saldırılar düzenlemişti. 25 bin yedek askerin göreve çağrılmasını içeren bu saldırı, Başsavcı Gali Baharav-Miara'nın onayını almıştı.

Yasal Mani Yok ve Yetkiler Sınırlandırıldı

İsrail'in "Jerusalem Post" gazetesinin haberinde, geçici bir hükümetin savaş yürütmesini engelleyen yasal bir mani olmadığı ve önceki geçici hükümetlerin de büyük askeri operasyonları yönettiği ifade edildi. Haberde, bu süreçte Güvenlik Kabinesi toplanmamış olsa bile, güvenlik kurumlarına İran'a yönelik olası bir saldırı ihtimaline karşı hazırlık seviyelerini yükseltme talimatı verildiği kaydedildi. Seçim sonuçlarına ve yeni hükümeti kurma görevinin Eisenkot'a verilmesine rağmen soykırımcı Netanyahu ve bakanlarının yürütme yetkilerini korudukları, ancak bu yetkilerin Yüksek Mahkeme'nin kararlarıyla sınırlandırıldığı kaydedildi.