Dünya'nın dönüş hızındaki değişimler, atom saatleri ile astronomik zaman arasındaki farkı yeniden gündeme getirdi. Geçmişte bilgisayar sistemlerinde aksaklıklara ve uçuşlarda gecikmelere neden olan artık saniye uygulamasının kaldırılmasına yönelik yeni bir düzenleme üzerinde duruluyor.
Dünya'nın dönüş hızı saat sistemini etkiliyor
1955 yılında sezyum atom saatlerinin geliştirilmesiyle zaman ölçümünde son derece hassas bir döneme geçildi. Ancak Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı; okyanus akıntıları, gezegenin erimiş çekirdeği ve doğal kuvvetler nedeniyle değişmeye devam ediyor.
Tarihsel olarak yavaşlayan Dünya'nın son on yılda beklenmedik şekilde hızlanması, atom saatleri ile gezegenin dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı. Bu farkı dengelemek amacıyla saatlere zaman zaman bir saniye ekleniyor veya çıkarılması değerlendiriliyordu.
Artık saniye uygulaması teknolojik sorunlara yol açtı
Artık saniye olarak bilinen uygulama nedeniyle bazı dakikalar 61 saniye sürdü. Bu durumun geçmişte Reddit ve LinkedIn gibi platformlarda sistem çökmelerine, uçuşlarda gecikmelere ve küresel iletişim ağlarında aksaklıklara neden olduğu belirtildi.
Uzmanlar, Dünya'nın dönüş hızının artmasıyla birlikte daha önce test edilmemiş olan eksik saniye uygulamasının da gündeme gelebileceğine dikkat çekti. Böyle bir düzeltmenin teknolojik sistemlerde daha büyük sorunlara yol açabileceği ifade edildi.
Küresel saat sisteminde yeni dönem
Versailles'da düzenlenen konferansta alınan kararla, atom saatleri ile Dünya'nın dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkın bir saate ulaşmasına kadar müdahale edilmemesi benimsendi.
Böylece saatlere sürekli saniye eklenmesi veya çıkarılması ihtiyacının ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Yetkililer, Dünya'nın mevcut dönüş hızı dikkate alındığında ilk artık saat düzeltmesine ihtiyaç duyulmasının binlerce yıl sürebileceğini belirtiyor.
Değişiklik günlük hayatı etkileyecek mi?
Küresel saat sistemindeki düzenlemenin vatandaşların günlük yaşamında doğrudan bir değişikliğe neden olması beklenmiyor.
Akıllı telefonların, bilgisayarların ve kol saatlerinin gösterdiği zaman değişmeyecek. İşe, okula veya randevulara gidiş saatlerinde de herhangi bir farklılık yaşanmayacak.
Düzenleme, atom saatlerinin çalışma mekanizmasından ziyade internet altyapıları, küresel borsalar, uydu iletişimi ve hava yolu ağlarında kullanılan teknik zaman ayarlamalarını ilgilendiriyor.
Türkiye de düzenlemenin kapsamına giriyor
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi olan Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 69 ülkenin, artık saniye uygulamasının kaldırılması için oylama yapması bekleniyor.
Önerinin kabul edilmesi halinde düzenlemenin Mayıs 2027'de yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
2022 yılında gerçekleştirilen toplantıda artık saniye uygulamasının 2035'e kadar kademeli olarak kaldırılması kabul edilmişti. Yeni oylamayla bu tarihin öne çekilmesi hedefleniyor.
Öneri kapsamında resmî zaman ölçümünün Dünya'nın dönüşünden bağımsız hâle getirilmesi ve atom zamanı ile astronomik zaman arasındaki farkın bir saati aşmaması öngörülüyor.
