T Hücreleri nedir ne anlama gelir? Nasıl artar, nerede bulunur?

T Hücresi Nedir?

T lenfosit, bağışıklık sisteminin adaptif yanıtında görev alan, timusta olgunlaşan beyaz kan hücreleridir. Vücudun koruma merkezi olarak görev yapar. T hücresi işlevleri arasında, daha önce geçirilen enfeksiyonları hatırlamak yer alır. Bu özellik, bağışıklık hafızası olarak adlandırılır. Bunun haricinde ise T hücresi bağışıklık sistemi üzerinde de birçok işleve sahiptir. T hücresi yapısı ve genel işlevi şöyledir:

• Antijenleri tanır.
• Antijenlere karşılık verir.
• Hücresel bağışıklık kazandırır.
• Farklı bağışıklık hücrelerinin aktif hale gelmesini sağlar.
• Fazla aktif olan bağışıklık hücrelerinin baskılanmasını sağlar. Böylelikle bağışıklık dengesi kurulur.

T Hücrelerinin Görevleri

T hücresi görevleri, bağışıklık sistemi üzerinde etkin rol oynar. Bu hücrelerin en önemli görevi ise enfekte olmuş hücrelerin yok edilmesini sağlamaktır. Bunların haricinde ise T hücrelerinin görevleri arasında şu maddeler yer alır:

• Hücresel Bağışıklık Yanıtını Yürütmek: T hücreleri, virüslü hücreleri tanıyan bir yapıya sahiptir. Özellikle enfekte olan ve tümörlü hücreleri tespit eder. Böylelikle zararlı hücrelerin ortadan kaldırılmasını sağlar. Bu durum, hücresel bağışıklık sisteminin temel mekanizması olarak tanımlanabilir.
• Enfekte Hücreleri Yok Etmek: T hücreleri, tespit ettikleri zararlı hücreleri ortadan kaldırmak ile de görevlidir. Bu görevi gerçekleştirirken perforin salgısı gerçekleşir. Aynı zamanda granzim gibi bazı moleküllerin salgısı da bu süreçte gerçekleşir. Bu molekülleri salgısı ile enfekte olan hücreler yok edilir.
• Diğer Bağışıklık Hücrelerini Aktive Etmek: Yardımcı T hücresi sayesinde vücutta bulunan diğer bağışıklık sistemi hücrelerine sinyal gönderilir. Bu uyarı sinyali sonrasında ise diğer bağışıklık sistemi hücreleri aktive olur. B hücreleri uyarılır. B hücrelerinin uyarılması ile birlikte antikor üretimi artar. Makrofajlar da bu süreçte aktif hale gelir.
• Bağışıklık Dengesini Sağlamak: T hücreleri sayesinde bağışıklık sistemi üzerinde bir denge sağlanır. Fazla aktif olan bağışıklık hücrelerinin bastırılması sağlanır. Tepkisiz hücreler ise aktif hale getirilir. Böylelikle denge kurulur.

T Hücrelerinin Çeşitleri

T hücreleri, timus bölgesinde gelişim sağlar. Bu gelişim tamamlandıktan sonraki süreçte ise t hücreleri birkaç farklı çeşide ayrılır. Bu çeşitler, t hücresi işlevleri ve görevleri doğrultusunda sınıflandırılır. Her t hücresi çeşidi farklı görevlerden sorumludur. T lenfosit çeşitleri şu şekildedir;

Yardımcı T hücreleri (Th)

Yardımcı T hücreleri (Th) bağışıklık hücrelerini aktive etme ve sitokin salgılama ile görevlidir. Direkt olarak bağışıklık sistemini koruyamazlar. Fakat farklı hücrelerin aktif hale gelmesini sağlayarak bağışıklık sisteminin korunmasına katkı sağlarlar. Enfekte hücreleri yok etme yetkileri yoktur. Bağışıklık sistemindeki işlevlerin nasıl ilerleyeceği ve koordine edileceği, yardımcı T hücreleri sayesinde belirlenir.

Öldürücü T hücreleri (Sitotoksik T Hücreleri)

Öldürücü T hücresi, kanserli hücrelerin ve diğer enfekte olmuş hücrelerin ortadan kaldırılmasını sağlar. Vücudu savunma görevine sahiptir. Yabancı antijen taşıyan maddeler, vücuda giriş yaptığında öldürücü T hücresi, bu yapıları direkt olarak tanır. Tanıdıktan sonra ise bu zararlı hücreleri öldürür. Bu nedenle de öldürücü T hücresi ismi verilmiştir. Vücudu enfeksiyon hastalıklarından ve kanser çeşitlerinden koruyucu özelliği vardır. Perforin ve granzim üretimi bu hücrede gerçekleşir.

Baskılayıcı T hücreleri (Regülatör T Hücreleri) 

Baskılayıcı T hücresi, bağışıklık yanıtını kontrol altında tutma ve aşırı tepkileri engelleme görevlerine sahip olan T hücresi çeşididir. Bağışıklık sistemindeki dengenin sağlanması, baskılayıcı T hücreleri sayesinde gerçekleşir. Bazı bağışıklık sistemi hücreleri, aşırı tepki vermeye yatkın yapıdadır. Bu T hücresi çeşidi ise hücrenin aşırı tepki vermesini önlemek için o hücreyi baskılar. Böylelikle bağışıklık sistemi bir denge içerisinde çalışır. Bu baskılama işlemi ise sitokin ile gerçekleşir. Baskılayıcı T hücreleri sitokin salgılar. Sitokin salgısı ise diğer hücrelere uyarı sinyali görevi görür. Böylelikle baskılama işlemi gerçekleşir.

T Hücresi Aktivasyonu 

T hücresi aktivasyonu, bağışıklık sisteminin yanıt aşaması olarak değerlendirilir. Aktivasyon sürecinde birkaç farklı aşama vardır. Bu aşamalar ise şöyledir: 

• Antijen Sunan Hücreler ile Etkileşim: İnsan vücuduna bazı antijen sunan hücreler giriş yapar. Bu hücreler ise bağışıklık sisteminde yer alan diğer hücreler tarafından tanınır. Özellikle makrofajlar ve B hücresi bu yabancı antijenleri tanır. Tanıma gerçekleştiği anda ise T hücrelerine sinyal gönderilir. Böylelikle T hücresinin de vücuttaki antijen sunan hücrelerden haberi olur.
• Reseptör Tanıma: T hücrelerinin yüzey kısmında, reseptör tanıma özelliğine sahip farklı yapılar vardır. Bu yapı sayesinde T hücresi, reseptör tanıma işlemini gerçekleştirir. Böylelikle T hücresi aktivasyon süreci başlamış olur.
• Sitokin Salımı: Sitokin salımı, T hücresi aktivasyonu tamamlandıktan sonra başlar. Sitokin salımı öncesinde ise farklı uyarıcı sinyaller devreye girer. Bu uyarıcı sinyaller sayesinde T hücrelerine antijenler hakkında doğru sinyal gidip gitmediği teyit edilmiş olur. Böylelikle hatalı sinyaller nedeni ile T hücresi aktif hale gelmez. T hücresi aktifleştiğinde ise sitokin salımı başlar ve bu salınım ile moleküller çoğalır. Bağışıklık sistemindeki diğer hücreler de sitokin salımı sayesinde uyarılmış olur.

Sitokin salımı sonrasında ise T hücresi farklılaşma sürecine girer. T hücresi bu aşamada farklı çeşitlere ayrılır. Bu farklılaşma ile bağışıklık sistemi farklı açılardan koruma altına alınmış olur.

T Hücreleri ile İlgili Hastalıklar 

T hücreleri direkt olarak bağışıklık sistemi ile bağlantılıdır. Bağışıklık sisteminin zayıflaması halinde ortaya çıkabilecek birçok sağlık problemi vardır. T hücresinin çalışma sisteminde herhangi bir sorunun meydana gelmesine bağlı olarak bağışıklık sistemi zayıflayabilir. Bu durumlarda ortaya çıkabilecek T hücresi hastalıkları şöyle bilinir:

• Bağışıklık Yetmezlikleri: T hücresi eksikliği ya da T hücrelerinin çalışma problemleri meydana geldiğinde, bağışıklık yetmezliği ortaya çıkar. Bağışıklık yetmezliği ise başka hastalıklara ya da sendromlara neden olabilir.
• HIV Enfeksiyonu: HIV enfeksiyonu diğer bir ismi ileAIDSolarak da bilinir. Bu virüs genellikle yardımcı T hücresini hedef alır ve bu hücreye zarar verir. Kişilerde T hücresi yetersizliği söz konusu ise yardımcı T hücresi hasar alabilir. Bu durumda AIDS oluşumu görülür. Kişinin bağışıklık sistemi zayıflar ve buna ek olarak kişinin vücudu, kanser hastalıklarına daha açık bir duruma gelir.
• Otoimmün Hastalıklar: Otoimmün hastalıklar, Thücresinin bir hata nedeni ile aktif olmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Aynı zamanda T hücrelerinin aşırı aktif olmasına bağlı olarak da bu hastalık türlerinin ortaya çıkma ihtimali söz konusudur. T hücresi ile alakalı olarak en sık rastlanan otoimmün hastalıklar arasında romatoid artrityer alır. Romatoid artrit, eklemlerde iltihaplanmaya yol açar. Bu iltihaplanma ise bir süre sonra kronik hale gelir. Bunun haricinde ise en sık rastlanan diğer bir otoimmün hastalık MS olarak bilinir. MS direkt olarak sinir hücrelerinin asar almasına bağlı olarak ortaya çıkar. Sinir sisteminde miyelin yer alır. MS, miyeline saldırarak kişinin sinir sisteminde hasar bırakır. MS, tıbbi ismi ile multiple skleroz (MS)olarak bilinir.
• T Hücresi Kanseri: T hücrelerinde problem meydana gelmesi halinde kanser türlerinin oluşumu kolaylaşır. Özellikle lenfoma ve lösemi, T hücresi ile ilgili olan hastalıklar arasında yer alır. T hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde çoğalması nedeni ile bu kanser türleri ortaya çıkar.

T Hücreleri İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

T hücreleri nerede üretilir ve olgunlaşır?

T hücreleri, kemik iliğinde yer alan bazı kök hücrelerde üretilir. Fakat olgunlaşma süreci farklı bir bölgede gerçekleşir. Göğüs boşluğunda yer alan timus bezi, T hücrelerinin olgunlaştığı bölgedir. Bu bölgede olgunlaşır ve aktif hale gelmeyi beklerler.

T hücrelerinin eksikliği hangi hastalıklara yol açar?

T hücresinin eksik olması halinde kişinin bağışıklık sistemi de yavaş yavaş zayıflar. Bu zayıflama nedeni ile de vücut savunmasız kalır. Böylelikle bakteriler ve mikroplar vücuda daha rahat bir şekilde girebilir. Buna bağlı olarak ise bazı hastalık türleri oluşur. Bu hastalık türleri arasında; enfeksiyon hastalıkları, HIV virüsü (AIDS) ve primer immün yetmezlik yer alır. Aynı zamanda kanser türlerinin oluşması da T hücresinin eksik olmasına bağlı olarak ortaya çıkabilir.

T hücreleri doğal öldürücü hücrelerden nasıl ayrılır?

T hücrelerinin doğal öldürücü hücrelerden ayrılması, olgunlaşma bölgeleri ile alakalıdır. İki hücre türü de kemik iliğinde oluşur. Fakat T hücresi timus bezinden olgunlaşırken doğal öldürücü hücrelerin timus bezi ile bağlantısı yoktur. T hücreleri antijenleri tanır fakat doğal öldürücü hücreler, bu antijenleri direkt olarak yok eder. Bunların haricinde ise hedef hücreye müdahale yönüne bağlı olarak ve bağışıklık sistemindeki rollerine bağlı olarak birbirlerinden ayrılırlar.