COP31 Alanı'ndaki Akdeniz Salonu'nda düzenlenen "Kentsel Dirençlilik, İklim Değişikliğine Uyum ve İklim Eylemi Liderler Etkinliği"nde konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, seller, kuraklık ve aşırı sıcaklıkların konutları, üretimi ve sağlığı tehdit ettiğini ifade etti. Bir şehrin gücünün, insanının kendini güvende hissetmesiyle ölçüleceğini belirten Kurum, iklime uyumu kalkınma politikalarının merkezinde gördüğünü söyledi.
Merkezi yönetimler ve yerel yönetimler aynı istikamette olmalı
Kurum, COP31 Başkanlığı olarak ortak iradeyi sahada sonuçlara dönüştürmeyi, taahhütleri projeyle ve yatırımları insan hayatındaki iyileşmeyle buluşturmayı hedeflediklerini vurguladı. Bu süreçte dirençli şehirler kurulurken doğanın korunması, altyapının güçlendirilmesi ve temel hizmetlerin sürekliliğinin güvence altına alınması gerektiği belirtildi. Planların bugünün ihtiyaçlarını karşılayıp yarının risklerini de hesaba katması gerektiği ifade edildi.
6 Şubat depremlerinin yarattığı sınav
Türkiye'nin bu sorumluluğun ağır bir sınavıyla yaşadığını belirten Kurum, 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerde 11 ilde 14 milyon kişinin yaşadığı yaklaşık 110 bin kilometrekarelik bir coğrafyanın sarsıldığını hatırlattı. Bu bölgenin yüz ölçümü Bulgaristan ve İzlanda ile, nüfusu ise Litvanya'nın yaklaşık beş katı büyüklüğünde bir Avrupa alanı olduğu ifade edildi.
Asrın inşa seferberliği ve tecrübe
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde devletin tüm imkanlarının seferber edildiğini belirten Kurum, "Asrın inşa seferberliği kapsamında 2 yıl gibi kısa bir sürede 455 bin konut, köy evi ve iş yerini tamamlayarak hak sahiplerine teslim ettik. Yalnızca konutlar değil; yollar, altyapı, meydanlar ve çarşılar da yeniden ayağa kaldırıldı. Tarihi doku, mahalle kültürü ve şehir hafızası korundu. Bu seferberlik, afet riski, enerji verimliliği, su, ulaşım ve kamu hizmetlerini ayrı düşünmeden, güvenli konutla güçlü altyapıyı, çevreye duyarlı tasarımla sosyal hayatı birlikte ele almamızı sağladı. Tüm yuvalar enerji verimli, sıfır atık uyumlu, iklim dostu malzemelerle inşa edildi ve bu hassasiyetle dünyaya örnek olduk." dedi.
Hatay ve Ankara'daki buluşmalar
Bakan Kurum, Hatay'da başlatılan dirençli buluşmaların bu anlayışın temeli olduğunu, mayısta ortaya konan ortak iradenin afet sonrası toparlanmadan kalıcı dönüşüme uzanan bir yol haritası olarak görüldüğünü aktardı. Ağustos ayında Ankara'da belediyelerle su kayıplarını ölçme, enerji ve atık yönetimini geliştirme ve mahalle ölçeğinde riskleri belirleme konularını ele aldıklarını hatırlattı ve her tespitin uygulanabilir bir projeye dönüşmesi gerektiğini vurguladı.
Konut üretimi ve erişilebilirlik
Şehirleri güçlü kılmanın şartlarından birinin herkesin güvenli ve erişilebilir konuta kavuşması olduğunu belirten Kurum, TOKİ eliyle yaklaşık 1 milyon 750 bin konut üretildiğini ve Yüzyılın Konut Projesi kapsamında 81 ilde 500 bin yeni sosyal konut için çalışıldığını söyledi. İstanbul'da kiralık sosyal konut modelinin hayata geçirildiğini ve deprem bölgesindeki yeniden inşa ile sosyal konut hamlesinin aynı hedefe hizmet ettiğini belirterek, insanının bugününü güvenceye almanın yarını daha sağlam temellerle yükseltmek olduğunu ifade etti.
Uyum finansmanı ve uluslararası işbirliği
Kurum, iyi planların ve güçlü iradenin yeterli finansmanla desteklenmesi gerektiğini, iklim riskleri karşısında en kırılgan toplumların en sınırlı kaynaklara sahip olduğunu belirterek uyumun bir dayanışma meselesi olduğunu söyledi. "Uyum finansmanı yeterli, öngörülebilir ve erişilebilir olmalıdır." diyerek, hibelerin ve uygun koşullu kaynakların ülkelerin ve yerel yönetimlerin ihtiyaçlarını gözetmesi gerektiğini ekledi. Özellikle küçük ve orta ölçekli şehirlerin teknik bilgi, güvenilir risk verisi ve proje hazırlama desteğine erişiminin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu amaçla eylül ayında New York'ta Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Mekanizması (SURFF) başlatıldığını ve İLBANK, BM-Habitat ve Dünya Bankası işbirliğiyle şehir önceliklerinin yatırım yapılabilir projelerle buluşturulmasını hedeflediklerini, bu birikimi Antalya'da daha geniş ortaklıklara taşımak istediklerini söyledi.
Güvenli şehirler bir ayrıcalık değil
COP31'den ortak kararlılıkla ayrılmaları gerektiğini vurgulayan Bakan Kurum, risklerin doğru tespit edilmesi, önceliklerin uygulanabilir projelere dönüştürülmesi ve finansmanın ihtiyaç duyan şehirlere zamanında ulaştırılması çağrısında bulundu. Uluslararası finans kuruluşlarını, kalkınma ortaklarını ve özel sektörü bu çabaya katkı sunmaya davet eden Kurum, Türkiye'nin yeniden inşa ve şehircilik tecrübesini paylaşmaya hazır olduğunu belirtti. Antalya'dan dünyaya, "hiç kimse, güvenli ve dirençli şehirleri bir ayrıcalık zannetmesin. Bunlar, her toplumun hakkı, hepimizin ortak sorumluluğudur." mesajını verdi.