Hukukun gündeminde vergi, siber güvenlik, dolandırıcılıkla mücadele ve yeşil sertifikaya kadar uzanan önemli başlıklar bulunuyor. 13. Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi, sadece diplomatik fotoğraflar ve iyi niyet mesajlarından ibaret değildi; organizasyon başarısı ve Türk devletleri arasındaki dayanışma iradesi olumlu bir atmosferde güçlü biçimde hissedildi. Bu noktada TDT'nin 'birlikte hareket etmeliyiz' aşamasını geride bırakıp, 'bunu hangi mekanizmalarla yapacağız?' sorusuna cevap vermesi gerekiyor. Diplomatik iradenin kalıcı olması için takvim, kurum, finansman ve en önemlisi hukuk gereklidir. Bu bağlamda, Türk dünyasının ortak bir tahkim merkezinin daha güçlü gündeme gelmesi gerektiği belirtiliyor. Türk devletleri arasında ticaret yapan şirketlerin uyuşmazlıklarını hızlı ve güvenilir çözebilecek bir Türk Dünyası Tahkim Merkezi ciddi bir ihtiyaçtır; bu konuda Türk Dünyası Ticaret Odası ve Türk Dünyası Arabulucular Birliği önemli bir zemin sağlayabilir. TDT ülkelerinde yaşayan, çalışan veya yatırım yapan vatandaşların hak aramasını kolaylaştıracak çok dilli hukuk danışma ve adli yardım merkezleri düzenlenebilir; mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi kolaylaşabilir. Daha ileri aşamada, devletlerin açık rızasıyla, görev alanları ve bireysel başvuru şartları uluslararası anlaşmalarla netleştirilerek ortak yargısal mekanizmalar dahi tartışılabilir. Kısacası, TDT'nin siyasi yakınlaşmasını hukuki yakınlaşma izlemelidir; Türk devletleri bu şekilde Türk dünyasına dönüşebilir. Hatta bir adım öteye gidilerek diasporadaki Türklerin haklarını sistemli biçimde arama konusu olmalı ve bu da diasporanın birleşmesini sağlayacaktır. AYM, Emine Oya Yüksel kararında net bir şeyi ortaya koydu: Devlet haksız yere para aldıysa, yıllar sonra aynı rakamı geri vermesi her zaman gerçek bir telafi anlamına gelmez; vatandaş parası kullanılamadıysa, enflasyon ve ekonomik koşullar nedeniyle kayba uğradıysa, sadece anaparayı geri vermek zararı ortadan kaldırmayabilir. AYM'nin mülkiyet hakkı açısından yaptığı vurgu önemlidir ve kaybın gerçekten giderilip giderilmediğine bakılmalıdır; bu karar, devlet alacaklarının iadesinde önemli bir dönüm noktasına işaret etmektedir. Siber dolandırıcılıkta paranın izini daha hızlı sürmek amaçlanmaktadır; yapay zekâ destekli analizler ve savcılıklarla finans kuruluşları arasında kurulacak koordinasyon kuşkusuz önemlidir. Teknoloji hız kazandırabilir ancak hukuk freni olmayan hız başka sorunlar üretir; başarı kriteri sadece suçluyu bulmak değil, mağdurun parasına gerçekten ulaşabilmesini sağlamaktır. Türkiye dijital egemenliği ve teknolojik bağımsızlığı konuşurken, İsveç hassas kamu verileri nedeniyle bazı üretken yapay zekâ araçlarının kullanımını sınırlamaktadır; devletlerin yeni sınırı sadece kara sınırı değil, veri sınırıdır. Üstelik bir güvenlik sorunu için her zaman sisteme saldırılması gerekmiyor; bazen hassas bir belgenin yanlış yapay zekâ aracına yüklenmesi yeterli olabilir; dijital egemenlik artık büyük strateji belgelerinden önce, belki de ekranımızdaki küçücük bir 'Gönder' tuşunda başlıyor.