Türkiye'deki gıda israfı sorunu, dünyanın geri kalanından farklı olarak gıdanın daha yoldayken gerçekleşiyor. Yaş meyve ve sebzenin yüzde 41-43'ü, hasat, taşıma ve üretim aşamasındaki hatalar ile gıda güvenliği açıkları nedeniyle zayi oluyor. Bu kayıpların mali değeri 850 milyon doların üzerinde olup, Türk lirası olarak 23,8 milyar TL'ye ulaşıyor. Bu maliyet, gıdayı israf edenler tarafından değil, gıdanın satış fiyatı üzerinden hepimizin cebine yansıtılıyor.
Muasır medeniyetler seviyesindeki ülkelerde bu kayıpların oranı yüzde 2-4 düzeyinde olup, bu düzeye nasıl ulaşıldığı inceleniyor. Bu başarı, 1970 yılında gıda taşımacılığına standart getiren ve 41 ülkenin imza attığı bir antlaşmayla mümkün oluyor. Bu antlaşma; hangi gıdanın hangi yolla, hangi kasa tipiyle ve hangi sıcaklıkta taşınacağını kesinleştiriyor ve taşımanın izlenebilirliğini kurala bağlıyor; izlenebilirlik, gıdanın yol boyunca kayıttan sürmesi anlamına geliyor.
Türkiye bu antlaşmaya taraf olmasına rağmen, ülke içindeki gıda taşımacılığında antlaşmayı uygulamıyor; yalnızca ihraç edilecek gıdalarda mecburiyetten uyguluyor. Bu durum, Türkiye'nin gıda israfını istenen seviyeye düşürememesine ve döngüsel gıda ekonomisinin önünde bir engel teşkil etmesine neden oluyor; gıda atıkları yeni bir ürünün ham maddesi olarak kullanılamıyor.
Küçük ve orta ölçekli gıda işletmeleri, gıda israfını azaltma baskısı altında olacakken,
Yenebilecek durumdaysa atmayın, gıda güvenliği riski azsa göz ardı edilebilir, şu atığı da azaltın
gibi ifadelerle gıda mühendisinin ana yetkilerinden birine çizik atılıyor ve gıda güvenliği tehlikeye düşüyor. Sıfır Atık kavramı, çöpe atma anlamına gelmiyor ve bu konudaki uluslararası reklamın yapılması gerektiği belirtiliyor.
Bu konunun uluslararası alanda, Emine Erdoğan'ın himayelerinde BM'de sunulması öneriliyor; muasır medeniyetler seviyesindeki ülkeler bu uygulamaları zaten yapıyor çünkü hasat, taşıma ve üretim aşamalarında yüksek kayıp yaşamıyorlar. Birleşmiş Milletler de bu projeleri çeşitlendirmek istediği için her türlü yeniliği kabul ediyor ve sonradan reklamını yapıyorlar.
Güney Kore'nin tarladan ev çöpüne kadar her aşamaya hâkim muazzam bir gıda atık yönetim sistemi olduğu, Danimarka'da sivil toplum örgütlerinin gıda israfına yönelik ciddi çalışmalar yaptığı ve İngiltere'nin yurttaşları bilinçlendirdiği bir programı bulunduğu bilgisi paylaşılıyor. Türkiye'de ise Sıfır Atık uygulaması mevcut.
Kaynak Bağlantısı: