İsrail seçimlerinin sonuçları henüz tam olarak açıklanmamış olsa da, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud'un en büyük parti olarak ortaya çıkması, tahminlerden daha iyi bir performans sergilediğini gösteriyor. Aşırı milliyetçi ve aşırı dinci Yahudi partileriyle oluşturulan mevcut blok, 120 sandalyeli parlamentoda 61 sandalyelik çoğunluğa yakın görünüyor. Ancak uzmanlar, ilk sayımların sağcı desteğin güçlü olduğu bölgelerden geldiği için bu durumun değişebileceği uyarısında bulunuyor. Seçmenlerin sandıklara %77'yi aşan bir katılım oranıyla akın etmesiyle genel olarak bir yenişememe halinin yaşanacağı tahmin ediliyordu.
Netanyahu'nun Rakibi ve Arap Partileri
İsrail'in parçalı siyasi sisteminde, Netanyahu'nun başlıca rakibi eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot'un, İsrail'in Arap azınlığının önderliğindeki partiler olmadan parlamentoda çoğunluğu sağlaması zor görünüyor. Kısmi sonuçlara göre, bu Arap liderliğindeki partiler önceki rekor sandalye sayılarını da aştılar. Seçim kampanyaları sırasında, Yahudi muhalefet partilerinin çoğu, ortak değerlerin bulunmaması gerekçesiyle Arap çoğunluklu listelerle işbirliği yapmayacaklarını belirtmişti. Ancak İsrail'in Arap liderliğindeki partileri, diğer partiler de onlarla güçlerini birleştirmeye hazır olursa belirleyici güç haline gelebilirler. Bu seçimde, kendilerini İsrail'in Filistinli vatandaşı olarak tanımlayan ve nüfusun beşte birini temsil eden Arap İsrailliler rekor düzeyde oy kullanmış görünüyor; birçoğu bunu, İsrail'in tarihindeki en sağcı hükümeti devirmek için hayati önem taşıyan bir seçim olarak gördü ve hükümeti ırkçılığı ve nefreti körüklemekle suçladı.
Nihai Sonuçlar ve Liderlerin Açıklamaları
Mevcut analizlerin en büyük çekincelerinden biri, henüz sayılmamış çok sayıda posta yoluyla kullanılan oy pusulası (çoğunlukla İsrail askerlerinin oyları) nedeniyle nihai sonuçlar hakkında net bir fikre sahip olmamamızın bir iki gün daha sürecek olmasıdır. Hem Netanyahu hem de Eisenkot, gece boyunca destekçilerine hitap ederek bir sonraki hükümeti kuracaklarına dair söz verdiler. Başbakan Netanyahu, kutlama yapan destekçilerine hitaben, "Sağcı blok, Siyonist kamuoyu, Yahudi kamuoyu ve Yahudi devletini destekleyen herkes arasında açık ve kesin bir çoğunluğa sahip. Bu açıkça ortaya çıktı. Kesin bir çoğunluk" dedi, ancak zafer ilan etmekten kaçındı ve "Güçlü, ulusal, sağcı bir hükümet kurmalıyız. Yapılması gereken bu" diye ekledi. Seçim sonrası yayımlanan sandık çıkış anketlerinin çoğunun başlangıçta muhalefeti önde göstermesinden sonra Eisenkot, lideri olduğu Yashar Partisi'nde yaptığı açıklamada, "Halk değişimi seçti" dedi. "Başarısızlık koalisyonu halkın güvenini kaybetti. İsrail halkı Binyamin Netanyahu'nun başbakan olarak devam etmesine karşı oy verdi." Eisenkot, "Halkın kararının Siyonist bir hükümete dönüşmesini sağlamak için ortaklarımla birlikte çalışacağım. İstikrarlı ve tüm İsrail vatandaşları için iyi bir hükümet. ve bunu hızla yapacağım çünkü bu an bunu gerektiriyor ve ülkenin yeniden birleştirilmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.
Siyasi Anlamı ve Toplumsal Bölünmeler
İsrail toplumunda, bu ve önceki seçimlerle daha da belirginleşen derin bölünmeler mevcut. Bu seçimler sadece Netanyahu'nun liderliği üzerine bir referandum niteliği taşımakla kalmadı (Netanyahu, reddettiği yolsuzluk suçlamalarıyla yargılanıyor), aynı zamanda İsrail'in nasıl bir ülke olması gerektiği konusunda da oylama niteliği taşıdı. Başbakan ve mevcut koalisyon ortakları, son dört yıldır ülkeyi sert bir dini ve milliyetçi çizgiye sürüklediler. 7 Ekim 2023'te Hamas önderliğinde gerçekleşen ve Gazze, Lübnan ve İran'da bir dizi savaşı tetikleyen saldırılardan önce, yargı sisteminde yapılacak reform planlarına karşı kitlesel protestolar düzenlenmişti. Birçok İsrailli, ülkelerinin liberal ve laik değerlere daha sıkı bir şekilde bağlı kalmasını istiyor. Şaşırtıcı bir şekilde, çalkantılı son dört yıl oy verme eğilimlerinde önemli bir değişikliğe yol açmamış gibi görünüyor. İsrail Demokrasi Enstitüsü'nden kamuoyu araştırmacısı Profesör Tamar Hermann, seçimden hemen önce "Anketlerde, Netanyahu yanlısı ve Netanyahu karşıtı iki ana tarafın ağırlığının yaklaşık aynı olduğunu görüyoruz. İnsanlar 7 Ekim'den sonra Netanyahu'nun gözden düşeceğini, hatta devrileceğini bekliyordu ama bu olmadı" dedi. İsrail'deki ana partiler, yeni bir koalisyon hükümeti kurmak için yoğun siyasi mücadelelerine başlayacaklar. İsrailli deneyimli gazeteci ve yazar Yaakov Katz, süreci şöyle anlatıyor: "Her iki taraf da diğerlerini kendi saflarına çekmeye çalışacak veya azınlık hükümeti kurup kuramayacaklarını görmeye çalışacak. Bu tür çeşitli siyasi sihirbazlıkları deneyecekler. "Fakat bu işe yaramayabilir ve bir bloğun gerçekten hükümet kurabilecek kapasitede olup olmadığını görmek haftalar veya aylar sürebilir."
Gelecek Adımlar ve Pazarlıklar
Büyük partilerin liderleri genellikle küçük partileri bakanlıklar, bütçeler veya belirli politika vaatleriyle kazanmaya çalışıyor. Şimdi asıl önemli olan, ana muhalefet "değişim bloğu"ndakilerin Arap partileriyle siyasi bir anlaşma arayarak bir tabuyu yıkmaya hazır olup olmadıklarını görmek. Seçim kampanyası sırasında, bloğun liderlerinden sağcı siyasetçi Avigdor Lieberman, Arap partilerin desteklerine dayanan bir azınlık hükümetinde yer almayacağını bile söylemişti; bu, 7 Ekim saldırısından bu yana Arap vatandaşlarına yönelik artan güvensizliğin ve düşmanlığın bir işaretiydi. Geçtiğimiz günlerde iki Arap listesinden daha küçüğü Ra'am'ın lideri Mansur Abbas ile görüştüğümde, 2021-2022 yılları arasında Netanyahu'yu geçici olarak iktidardan düşüren koalisyonun bir parçası olduklarını ve bir sonraki hükümete katılmak istediklerini söyledi. Abbas, seçimden sonra potansiyel ortakların ittifaka daha açık olacağına inanıyordu ve "Bunlar bildiğimiz parti politikası değerlendirmeleri. İsrail'deki tüm politikacılar seçimlerden önce bir şey söyler, seçimlerden sonra ise farklı bir dil kullanırlar" diyerek, "Bunu daha önce de yaşadık ve bizi ilgilendirmiyor" şeklinde konuştu. Bu arada Netanyahu ve müttefikleri, Arap partilerini itibarsızlaştırmak ve kendi yurttaşlarını içeriden gelen bir tehdit olarak göstermek için yoğun bir kampanya başlattılar bile.
Hükümet Kurma Süreci
Sonuçlar önümüzdeki hafta İsrail'in büyük ölçüde sembolik yetkilere sahip cumhurbaşkanı İshak Herzog'a sunulduktan sonra, Herzog seçilmiş tüm partilerin liderleriyle görüşecek ve koalisyon kurma ihtimali en yüksek görünen adaydan bunu yapmasını isteyecek. Söz konusu aday en fazla altı hafta içinde çoğunluğu sağlayamazsa, diğer adaylara da şans verilebilir. Tüm pazarlıkların ardından kimse bir hükümet koalisyonu kuramazsa, önümüzdeki aylarda yeni bir seçim yapılacak ve tüm süreç tekrarlanacak. Bu arada Netanyahu hükümeti geçici bir hükümet olarak görevine devam ediyor ancak büyük politika değişiklikleri yapma yetkisine sahip değil. Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık ve yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti.
tags_list_of_keywords