New York Times’ın sektör yetkililerine dayandırdığı habere göre Çin Devlet Güvenliği Bakanlığı (MSS), Çinli şirketlerin gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişmesine yardım etmek ve sektöre ilişkin istihbarat toplamak amacıyla en az iki yıldır gizli operasyon yürütüyor.
Haberde, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 2023’te Çin Komünist Partisi (ÇKP) bünyesinde, mevcut bakanlıklardan daha üst bir konumda olacak şekilde “Merkezi Bilim ve Teknoloji Komisyonu”nu kurduğu aktarıldı. Komisyonun bütçesi ve planlarının ise kamuoyuyla paylaşılmadığı belirtildi.
MSS Bakanı Chen Yixin tarafından, doğrudan kendisine rapor veren bir çalışma ekibi kurulduğu iddia edildi. Habere göre bu gruba, ABD’nin Çin’e yönelik ihracat kısıtlamalarını kapsayan ablukaya karşı yürütülen çalışmalara destek verme görevi verildi.
Grubun, “Çin’in yükselişi için kritik gördüğü teknolojilere yönelik Batı kaynaklı engelleri aşmak” vizyonuyla hareket ettiği kaydedildi. Çinli şirketlerin tedarik zincirleri hakkında istihbarat toplamak, gelişmiş çipleri tedarik etmek ve bu çipleri Çin’e kaçak yollarla getirmek de grubun hedefleri arasında gösterildi.
Haberde, Chen’in yayımladığı bir yazıda ABD merkezli teknoloji şirketlerinin geliştirdiği “Claude Mythos” ve “GPT-5.5-Cyber” gibi bazı yapay zekâ modellerini yeni siber güvenlik tehditlerine örnek olarak gösterdiği aktarıldı.
Chen’in geçen yıl bir parti yayın organında kaleme aldığı yazıya atıfta bulunulan haberde, şu ifadeleri kullandığı belirtildi: “Bazı ülkeler, kritik teknoloji alanlarında Çin’i boğmak için her yolu deniyor. Büyük güçler arasındaki teknoloji rekabeti, adeta bir yakın dövüş evresine girmiş durumda.”
New York Times’a konuşan danışmanlık firması Garnaut Global’in güvenlik uygulamaları direktörü Alex Joske, açıklamasında, “Chen, hem parti yönetimine hem de kendi teşkilatına, kurumunun ABD ile yapay zekâ rekabetini uzun vadeli ve en öncelikli mesele hâline getirdiğinin sinyalini veriyor.” dedi.
Çin’in yabancı yapay zekâ teknolojileri hakkında bilgi toplamak için zaman zaman paravan kuruluş ve araştırmacılardan yararlandığını belirten Joske, “Kişileri, (Devlet Güvenliği Bakanlığı için) çalıştıklarını doğrudan söylemeden birer ‘kaynak’ olarak kullanmakta da hiçbir sakınca görmezler.” diye konuştu.
ABD’li teknoloji şirketi Nvidia’nın Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang, Çin adına casusluk yaptığı öne sürülen bir kadınla yaşadığı ilişki de dahil olmak üzere evlilik dışı ilişkilerine dair haberlerin ardından görevinden ayrılmış ve şirketin yönetim kurulu hakkında bağımsız soruşturma başlatmıştı.