Aile, arkadaşlık, iş ve romantik ilişkilerde psikolojik manipülasyon, her zaman açık baskı veya tehditlerle ortaya çıkmıyor. Bazen sıradan görünen davranışlar zamanla kişinin özgüvenini ve karar verme becerisini etkileyebiliyor. İşte birinin sizi manipüle ettiğini gösterebilecek dört davranış biçimi…
Psikolojide gaslighting olarak bilinen davranış biçiminde kişi, karşısındakinin hafızasını ve yaşadıklarına ilişkin algısını sorgulamasına neden olacak ifadeler kullanıyor.
Daha önce söylenen sözlerin inkâr edilmesi, yaşanan olayların çarpıtılması ve karşı tarafın sürekli abartmakla suçlanması bu duruma örnek gösteriliyor. Bu tutumun sistematik hâle gelmesi, kişinin kendi değerlendirmelerine duyduğu güveni zayıflatabiliyor.
Manipülatif davranışlardan biri de sorumluluk alınması gereken durumlarda konuyu değiştirmek ve kendisini mağdur konumuna yerleştirmek.
Örneğin, bir davranıştan duyulan rahatsızlık dile getirildiğinde asıl sorun konuşulmak yerine karşı tarafın yaşadığı sıkıntılar gündeme getirilebiliyor. Böylece şikâyetini anlatmaya çalışan kişi, kendisini özür dilemek veya karşısındakini teselli etmek zorunda hissedebiliyor.
Sağlıklı ilişkilerde yardım ve destek, karşılıklı güvenin bir parçası olarak görülüyor. Ancak bazı durumlarda geçmişte yapılan iyilikler, karşı taraftan istenen davranışları elde etmek amacıyla kullanılabiliyor.
Özellikle anlaşmazlık sırasında eski yardımların sürekli hatırlatılması ve bunların bir karşılık gerektirdiğinin söylenmesi, kişide suçluluk ve borçluluk duygusu oluşturabiliyor. Böylece daha önce gönüllü olarak yapılan bir yardım, karşı tarafı belirli bir davranışa yönlendirmek için baskı aracına dönüşebiliyor.
Bir tartışmanın ardından iletişimin kasıtlı olarak kesilmesi, mesajların yanıtsız bırakılması veya konuşmanın uzun süre reddedilmesi de duygusal baskı amacıyla kullanılabiliyor.
Ancak sakinleşmek için iletişime kısa süre ara vermek ile sessizliği cezalandırma yöntemine dönüştürmek aynı anlama gelmiyor. Burada belirleyici olan, davranışın karşı tarafı kontrol etmek amacıyla tekrarlanıp tekrarlanmadığı.