Katar arabulucularının cuma günü Tahran'da 12 saati aşkın bir süre boyunca yürüttüğü temaslar, ABD ile İran arasında doğrudan müzakerelerin yeniden başlamasını ve ara seçimlerin ardından savaş dönüş riskini ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Bu görüşmelerin cumartesi günü Katar'ın başkenti Doha'da devam edeceği bildirildi. Bu kritik dönemde, ABD'nin İran'a büyük zarar verebilecek ve İsrail ile birçok Körfez ülkesine misilleme saldırılarına yol açabilecek muhtemel bir askeri operasyona yalnızca günler kaldığı belirtiliyor.
Bölge ülkelerinin Tahran'a çağrısı
Mısır, Türkiye, Irak, Pakistan ve Suudi Arabistan, ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerden önce müzakerelere dönmeyi kabul etmesi yönünde Tahran'a telkinde bulundu. Bir ABD'li yetkili, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde ağır yenilgi alması durumunda Trump'ın geniş çaplı askeri operasyon kararı almaya daha meyilli olabileceğini belirterek, 'Kendisini mahcup veya hakkı elinden alınmış hissederse cesur bir adım atacaktır. Herkesin İranlılara söylediği şey bu. Anlaşma sağlamak için en iyi fırsatları şu an' dedi.
Beyaz Saray'dan seçim etkisi açıklaması
Bir Beyaz Saray yetkilisi ise seçim sonuçlarının Trump'ın İran'a ilişkin karar alma sürecinde bir etken olmayacağını ifade etti. Riyad ve Ankara son günlerde Trump'a diplomasiye zaman tanıması yönünde çağrıda bulunurken, İsrail savaşa dönüş için ısrar ediyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ise seçimlerin hemen akabinde İran'a karşı ortak bir operasyon düzenlenmesi için lobi faaliyeti yürüttüğü kaydedildi.
Katarlı arabulucuların Beyaz Saray ile irtibatı
Axios'a konuşan diplomatik bir kaynak, cuma günü gün boyu süren temaslar esnasında Katarlı arabulucuların Beyaz Saray ile düzenli irtibat halinde kaldığını belirtti. Müzakere sürecine dair değerlendirme yapan kaynak, 'Olumlu bir ilerleme kaydedildi. ABD ile İran arasında bir anlaşmanın önünü açmak amacıyla görüşmeler halen devam ediyor' ifadelerini kullandı.
Karşılıklı adımlar ve zıt talepler
Katar heyeti, birkaç gün içinde hayata geçirilecek karşılıklı adımlar üzerinde iki tarafın uzlaşmasını ve İran'ın nükleer programı ile diğer meseleler hakkındaki doğrudan müzakerelere dönülmesini sağlamaya çalışıyor. Ancak masada yer alan zıt talepler, müzakerelerin önünde engel teşkil etmeye devam ediyor.
Süreci kilitleyen şartlar
Bir ABD'li yetkili, Trump yönetiminin doğrudan görüşmelere başlamak için İran'ın nükleer tavizler vermesi konusundaki ısrarının ve Tahran'ın ise ilk olarak ABD deniz ablukasının kaldırılması, dondurulmuş fonların serbest bırakılması ile petrol satışına izin verilmesi şartının süreci kilitlediğini aktardı.
Güven artırıcı adımlar ve karşılıklar
Katarlı yetkililer, atılacak güven artırıcı adımlar kapsamında İran'ı vurulan nükleer tesislerinin Birleşmiş Milletler müfettişleri tarafından ziyaret edilmesine ikna etmeye çalışırken, Washington'ın buna bazı yaptırımları hafifleterek karşılık vermesi planlanıyor. Savaşın yeniden başlaması, yalnızca İran'da değil, Körfez ülkelerinde de büyük bir yıkıma neden olabileceği ve küresel enerji krizini daha da derinleştirebileceği vurgulandı. İran, enerji altyapısına yönelik herhangi bir ABD saldırısına; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt ve Bahreyn'deki petrol ve doğal gaz tesislerini vurarak karşılık vereceğini taahhüt etti.
Olası askeri çatışma senaryoları
ABD'nin İran'a düzenleyeceği muhtemel bir saldırının İsrail ile ortak yürütüleceği, İran'ın bu duruma füze saldırılarıyla misilleme yapmasının ve Hizbullah'ın da İsrail'e saldırılar düzenlemesinin beklendiği aktarıldı.