Bakan Yumaklı, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen "Yüksek Düzeyli Kadın Çiftçiler Diyaloğu" programının açılışında konuştu. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 2026'nın "Uluslararası Kadın Çiftçiler Yılı" ilan edildiğini anımsatan Yumaklı, küresel iklim eyleminin kritik bir aşamasında kadın çiftçileri odağa alan bu etkinliğin önemine dikkati çekti.
Tarım sektörünün iklim krizleriyle mücadele ve gıda güvenliği zorunluluğu
Tarım sektörünün bir yandan gıda güvenliğini sağlamak, diğer yandan iklim krizleriyle mücadele etmek zorunda olduğunu belirten Yumaklı, bu küresel denklemin merkezinde kadın üreticilerin yer aldığını söyledi.
Kadın çiftçiler en kırılgan grup
Yumaklı, dünya genelinde tarımsal iş gücünün ve gıda üretiminin bel kemiğini oluşturan kadın çiftçilerin, iklim değişikliğinin yol açtığı kuraklık, aşırı hava olayları ve su stresi gibi şoklara en fazla maruz kalan kırılgan grupların başında geldiğini ifade etti. Aşırı iklim olaylarının kadınların toprağa, finansman mekanizmalarına, erken uyarı sistemlerine, tarımsal yayım hizmetlerine ve dijital teknolojilere erişimindeki kısıtları daha belirgin hale getirdiğine işaret etti.
Veriler ve potansiyel fayda
Yumaklı, "Veriler son derece açıktır. Tarımsal verimlilik ve istihdamdaki kadın-erkek dengesindeki açığın kapatılması, küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'yı yaklaşık yüzde 1 artırma ve 45 milyon insanı gıda güvencesine kavuşturma potansiyeline sahiptir. Kadın çiftçilerin güçlendirilmesi, bir tercih değil, küresel gıda güvenliği ve iklim uyumu için zorunlu bir stratejidir." dedi.
Finansman ve veri eksikliği
Uluslararası finansman yapılarının mevcut durumuna değinen Yumaklı, küçük ölçekli kadın çiftçilere ulaşan iklim finansmanının oldukça sınırlı kaldığını ve nitelikli olarak izlenemediğini belirtti. Cinsiyete göre ayrıştırılmış veri eksikliğinin politikaların etkinliğini kısıtladığını ve kaynakların doğru alanlara yönlendirilmesini engellediğini vurguladı.
Türkiye'nin somut adımı
Yumaklı, Türkiye'nin stratejik ortağı Birleşmiş Milletler Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) ile birlikte somut ve veriye dayalı bir adım attığını söyledi. Program kapsamında lansmanı gerçekleştirilecek IFAD'ın "Finanse Edilmeyen Yarı" (The Unfunded Half) başlıklı teknik raporuna ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Bugün lansmanı gerçekleştirilecek olan IFAD Teknik Raporu 'Finanse Edilmeyen Yarı', iklim finansmanının kadın çiftçilere ulaşımına dair, küresel düzeyde kadın ve erkek cinsiyetine göre ayrıştırılmış ilk sağlam referans çizgisini ortaya koymaktadır."
Türkiye'nin öncelikleri
Türkiye'nin Ulusal Uyum Eylem Planı ve tarımsal destek politikaları çerçevesinde kadın üreticilerin kurumsal kapsayıcılığını artırmayı temel öncelik olarak belirlediklerini anlatan Yumaklı, kadın kooperatiflerinin desteklenmesi, tarımsal risk sigortası mekanizmalarının geliştirilmesi, dijital tarım araçlarının kullanımının yaygınlaştırılması ve kadın odaklı finansman araçlarının oluşturulması yönündeki kararlılıklarını sürdürdüklerini bildirdi.
Dönüşüm ve çağrı
Yumaklı, bu dönüşümün küresel ölçekte başarıya ulaşmasının, karma finansman ile uyum tahvilleri gibi yenilikçi araçların kadın çiftçileri güçlendirmek amacıyla kullanılmasıyla mümkün olacağını belirtti. "İklim finansmanı mekanizmalarını kadını güçlendirmeye duyarlı hale getirelim. Veriye dayalı izleme sistemlerini kurarak, hesap verilebilirliği artıralım ve kadın çiftçilerin iklime dirençli tarımsal gıda sistemlerindeki kurumsal rolünü tahkim edelim." dedi.
IFAD Başkanı'nın görüşleri
BM Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) Başkanı Alvaro Lario ise tarım-gıda sistemlerine yönelik uluslararası kamu iklim finansmanının yalnızca yüzde 3'ünün kadınların güçlendirilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliğini temel hedef olarak belirlediğini bildirdi. Kırsal kesimlerde kadınların gıda üretiminde önemli rol oynadığını ancak toprağa, teminata, finansmana, ekipmana ve hizmetlere erişimde çeşitli engellerle karşılaştığını belirten Lario, bu sorunların üretkenlik ve yatırım kapasitesini sınırladığını ifade etti.
Araştırma ve örnekler
Lario, 70 ülkedeki mikrofinans kuruluşlarını kapsayan bir araştırmanın, kadın müşterilerin payının yüksek olduğu birçok kuruluşta vadesi geçmiş ve zarar yazılan kredilerin daha düşük olduğunu ortaya koyduğunu aktardı. Türkiye'deki havza yatırımlarını örnek gösteren Lario, kadınların kooperatifler kurarak proje finansmanını kendi kaynaklarıyla birleştirdiğini, makine ve ekipman yatırımları yaptığını anlattı. Bu çalışmaların kadınların ekonomik bağımsızlığını artırdığını, iş yüklerini hafiflettiğini ve hane gelirlerini yükselttiğini kaydetti.
Sonuç ve uyum ihtiyacı
Kadın kooperatiflerinin finansman süreçlerine dahil edilmesi, kaynakların kadınlara ulaşmasının ölçülmesi ve erişilebilir fonların oluşturulmasının önemine değinen Lario, iklim kaynaklı sıcak hava dalgaları, kuraklık ve sellerin kadınların geçim kaynaklarını daha fazla tehdit ettiğini söyledi. Lario, iklime uyum finansmanına erişimin kadınların geçim kaynaklarını korumak ve onları desteklemek için yatırımların temel parçası olması gerektiğini ifade etti.