Erzurum'daki tespih ustaları, Oltu taşı, kuka ve fildişi gibi farklı materyalleri altın ve gümüş işlemelerle sanat eserine dönüştürüyor. Yapımı 1 aya kadar sürebilen ve fiyatı 100 bin liraya ulaşan bu özel tasarım tespihler, henüz tamamlanmadan alıcı buluyor.
Ustaların Çalışma Alanı ve Teknikleri
Erzurum'da tespih ustaları Cengizhan Çelik ve Kadir Polat, geleneksel el sanatlarını farklı işleme teknikleriyle bir araya getirerek birbirinden özel tespihler üretiyor. Oltu taşı, kuka ve fildişi gibi materyalleri altın ve gümüş işlemelerle süsleyen ustalar, yoğun el emeği gerektiren çalışmalarıyla tespihleri sanat eserine dönüştürüyor. Yakutiye ilçesi'ndeki atölyelerinde çalışmalarını sürdüren ustalar, yarma, çakım, nokta işçiliği, telkâri, oymacılık ve gravür gibi birçok tekniği bir arada kullanıyor.
Tespihlerin Fiyat ve Yapım Süresi
Tasarımına ve işleme yoğunluğuna göre yapımı 4 gün ile 1 ay arasında değişen tespihlerin fiyatı 50 bin ila 100 bin lira arasında değişiyor. Ustaların en dikkat çeken çalışmalarından biri, tespih tanelerine uygulanan nokta işçiliği oluyor. Müşterinin talebine göre her bir taneye 500 ila 900 arasında delik açan ustalar, bu noktaları gümüş veya altın materyallerle tek tek dolduruyor. 33 taneden ve imameli bölümden oluşan tespihlerde on binlerce noktada titiz bir işçilik gerçekleştiriliyor.
Satış Süreci ve Sosyal Medya Etkisi
Her tespihi müşterinin isteğine ve belirlenen tasarıma göre hazırlayan ustalar, bazı ürünleri henüz yapım aşamasındayken satıyor. Çalışmalarını sosyal medyada paylaştıklarını belirten ustalar, kimi zaman paylaşımdan kısa süre sonra tespihin yeni sahibini bulduğunu ifade ediyor.
Cengizhan Çelik'in Deneyimi ve Sanat Anlayışı
Tespih sanatına 9 yaşında başladığını ve yaklaşık 24 yıldır bu alanda çalıştığını belirten 33 yaşındaki Cengizhan Çelik, farklı materyalleri çeşitli sanat dallarıyla buluşturduklarını söyledi. Oltu taşı, kuka ve fildişi üzerine gümüş ve altın işlemeler yaptıklarını anlatan Çelik, tespihlerin tamamlanma süresinin modeline göre değiştiğini dile getirdi. Yarma ve çakım sanatını bir arada icra edebilen bir ekip olduklarını savunan Çelik, "Yarma sanatını da icra eden birçok ustamız, çakım sanatını da icra eden birçok ustamız var ama ikisini birleştiren şu anda Türkiye'de, hatta dünyada tek atölyeyiz, tek ekibiz. Yapım aşamasında attığımız videolar sayesinde aynı gece satılan ürünümüz bile oluyor. Bazen tespih tamamlanmadan alıcısını buluyor, bazen de bittikten sonra görüp satın alıyorlar." ifadelerini kullandı.
Kadir Polat'ın Atölye Yaklaşımı
Yaklaşık 17 yıldır tespih sektöründe çalışan 30 yaşındaki Kadir Polat da atölyede birden fazla sanat dalını aynı anda uyguladıklarını belirtti. Ağırlıklı olarak fildişi, Oltu taşı ve kuka üzerine çalıştıklarını aktaran Polat, nokta ve yarma işçiliğinin yanı sıra telkâri, firuze, mercan, oymacılık ve gravür tekniklerini de kullandıklarını kaydetti. Atölyede üretimin bütün aşamalarını kendilerinin gerçekleştirdiğini vurgulayan Polat, "Birçok tespih ustası var ve hepsi bizim için kıymetli. Ancak bulunduğumuz ortam, Türkiye'nin en kapsamlı sanat atölyelerinden biri. Yarma, telkâri ve nokta sanatı gibi birçok tekniği aynı yerde buluşturuyoruz. Üretimin başından sonuna kadar bütün aşamalarını kendimiz yapıyoruz." diye konuştu.