Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında gerçekleştirilen İSEDAK 42. Bakanlar Toplantısı Görüş Alışverişi Oturumu'na Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve üye ülkelerin ilgili bakanları katıldı. Bakan Bolat, İSEDAK'ın ülkeler arası ekonomik ve ticari işbirliğini geliştiren en önemli platform olduğunu ifade etti.
Oturumun teması, "İİT Üyesi Ülkelerde İhracatın Artırılması İçin Etkin Ticaret Finansmanı Araçlarının Geliştirilmesi" olup, Bakan Bolat bu ortak hedefin önemini vurguladı. Finansmana erişimin sadece ihracatı destekleyici değil, rekabet gücünü ve pazar çeşitliliğini belirleyen temel bir faktör olduğunu aktardı.
Jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar risk artırırken, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm yeni fırsatlar sunuyor. Dünya Ticaret Örgütü'nün Ekim 2026 tahminlerine göre, dünya mal ticareti hacminin 2026'da yüzde 3,9, 2027'de ise yüzde 4,1 artması bekleniyor. Bu ortamda ihracat finansmanı, üretimi ve uluslararası rekabet gücünü destekleyen stratejik bir araç haline geldi.
Türkiye'nin mal ihracatı 2025 yılında yaklaşık yüzde 4,5 artarak 273,2 milyar dolara ulaştı. Hedef, ihracatı artırmanın yanı sıra daha yüksek katma değerli üretimi, pazar çeşitliliğini ve KOBİ'lerin uluslararası ticarete katılımını güçlendirmektir.
Türkiye, ticaret finansmanını ihracat politikalarının ayrılmaz bir parçası olarak değerlendiriyor. 1987'de kurulan Türk Eximbank, Türkiye'nin resmi ihracat kredi kuruluşudur; kredi, sigorta, garanti mekanizmalarının yanı sıra uluslararası işbirlikleri ve İslami finans ilkeleriyle uyumlu araçlarla ihracatçıları desteklemektedir.
Türk Eximbank aracılığıyla sevk öncesi ve sevk sonrası krediler, yatırım finansmanı, ihracat kredi sigortası ve alıcı kredileri gibi farklı araçlar sunulmaktadır. 2025'te Türk Eximbank'ın toplam kredi, sigorta ve garanti faaliyetleri 54,24 milyar dolara ulaştı. Aynı yıl hizmet sunulan 18 bin 429 ihracatçı firmanın yüzde 83,4'ü KOBİ'lerdir ve KOBİ'lere 6,7 milyar dolar kredi desteği sağlandı.
KOBİ'lerin finansmana erişimindeki teminat sorunlarını aşmak için Türk Eximbank ile kredi kefalet kuruluşu İhracatı Geliştirme AŞ işbirliği kapsamında, 2025 yılı sonu itibarıyla 5 bin 324 firmaya 95,9 milyar Türk lirası tutarında kredi sağlandı. Bakan Bolat, etkili ihracat finansmanının sadece kaynak sunmakla değil, doğru aracı, doğru zamanda ve uygun koşullarda sağlayabilmekle mümkün olduğunu belirtti.
Ticaret Bakanı Bolat, ihracat finansmanı araçlarının temel amacının firmaların uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştırmak ve ticari ilişkileri güçlendirmek olduğunu belirterek, İİT ülkeleriyle ticarette özel önem verdiklerini ve İİT ülkeleriyle ticaret hacminin 2025'te 119,1 milyar dolara ulaştığını ifade etti.
Bu hedef doğrultusunda, İİT üyeleri ile ihracatı geliştirme stratejisi kapsamında 21 odak ülkeye yönelik ihracat destekleri ve ticari faaliyetler yoğunlaştırıldı. Bolat, ticaretin gerçek potansiyeline ulaşması için finansman imkanlarının geliştirilmesi, pazara erişimin kolaylaştırılması ve ticaret engellerinin azaltılması gerektiğini söyledi.
1 Temmuz 2022'de başlayan İİT Tercihli Ticaret Sistemi'nin (TPS-OIC), ticari entegrasyonu güçlendiren önemli bir araç olduğunu belirten Bolat, sistemin etkin uygulanması ve kapsamının genişletilmesi için çalışmaların aktif sürdüğünü kaydetti.
Bolat, ticaret engellerinin azaltılmasıyla ortaya çıkacak fırsatların etkin finansman mekanizmalarıyla desteklenmesinin İİT ülkeleri arasındaki ticareti ve KOBİ'lerin yeni pazarlara açılmasını artıracağını vurguladı. Farklı ekonomik yapılara sahip ülkeler için tek tip çözümler yerine, ihtiyaçlara uyarlanabilen mekanizmalar geliştirilmesi gerektiğini belirtti ve ilk önceliğin KOBİ'lerin finansmana erişimini kolaylaştırmak olması gerektiğini ekledi.
Kredi garanti mekanizmaları ve kamu finansman kuruluşları ile bankalar arasındaki işbirliği teminat engellerini azaltabilir. İhracat kredi sigortası, garanti ve reasürans alanlarında işbirliği geliştirilmeli; ihracat finansman kuruluşları arasında risk bilgisi paylaşımı, uygun işlemlerde risk paylaşımı ve ortak finansman imkanları değerlendirilebilir.
Finansman araçları, ihracat işlemlerinin niteliğine uygun hale getirilmeli; KOBİ işletme sermayesi ihtiyacı ile büyük ölçekli proje finansman ihtiyacının farklılığı gözetilerek kısa/uzun vadeli krediler, alıcı kredileri ve katılım finansmanı etkin kullanılmalı. Dijitalleşme ve yeşil dönüşüm fırsatları, finansman mekanizmalarını sürdürülebilirlik kriterleri ve veri odaklı dijital süreçlerle uyumlu hale getirmeyi gerektiriyor.
Türkiye, bu süreçlere önem vererek uluslararası işbirlikleriyle ihracat finansmanı ve garanti imkanlarını özel sektörün yeşil ve dijital dönüşüm ihtiyaçlarıyla buluşturmaya gayret ediyor ve İSEDAK zemininden daha etkin yararlanılabileceğini belirtti.
Bolat, üye ülkelerin ihracat kredi kuruluşları ve finansman kurumları arasında düzenli bir tecrübe paylaşım mekanizması geliştirilmesini değerlendirebileceğini söyleyerek, bu mekanizma ile başarılı uygulamalar paylaşılacağını, ortak ihtiyaçlar tespit edileceğini ve uygun alanlarda ortak projeler geliştirilebileceğini açıkladı.