Türkiye'de imalat sanayisinin yeşil ve dijital dönüşümü kapsamında belgelendirme sisteminin yapay zekayla geliştirilmesi, işletmelerin dönüşüm yatırımlarının desteklenmesi ve dijital altyapıya erişimlerinin kolaylaştırılması amaçlanıyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na göre, imalat sanayisinde başta öncelikli sektörler olmak üzere tüm alanlarda "ikiz dönüşüm" olarak nitelendirilen yeşil ve dijital dönüşüme odaklanılacak; bu sayede rekabet gücü ve verimlilik artırılarak yüksek katma değerli üretim yapısına geçilmesi hedefleniyor.
Öncelikli Sektörler ve Destekler
Kimya, ilaç ve tıbbi cihaz, makine, elektrikli teçhizat, otomotiv, elektronik ve raylı sistem araçları öncelikli sektörler arasında yer alıyor. Sürdürülebilir üretim ve yeşil dönüşüm teknolojilerinin benimsenmesi, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için AR-GE faaliyetleri ve teknoloji transferi desteklenecek. Yeşil ve Dijital Dönüşüm programları çerçevesinde desteklenmesine karar verilen yatırımlar, tutarlarına göre öncelikli yatırımlar veya Stratejik Hamle Programı kapsamında yüksek yoğunluklu desteklerden yararlanacak. Emisyonlarını azalttığını ve enerji ile kaynak verimliliği sağladığını raporlayan tesislerin sertifikalandırılması planlanıyor ve sanayide yeşil dönüşümün belgelendirilmesinde yapay zeka ile geliştirilen bir sistem kullanılacak.
Dijitalleşme ve KOBİ Desteği
İmalat sanayisinde sektörel analizlerle yapay zeka, büyük veri analitiği ve ileri otomasyon gibi dijital teknolojilerin üretim süreçlerine entegrasyonu teşvik edilecek. Dijital Dönüşüm Programı ile işletme yatırımları desteklenmeye devam edecek; KOBİ'lere dijital olgunluk değerlendirme süreçleriyle ilgili danışmanlık sağlanacak. Dijital Avrupa Programı kapsamında desteklenen "Avrupa Dijital İnovasyon Merkezleri" KOBİ'lere altyapı, finansmana erişim, iş geliştirme danışmanlığı ve dijitalleşme eğitimleri sunacak. GO Dijital Cüzdan tarafından sağlanan KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı ile Teknogirişim Rozeti sahibi işletmelerin yüksek performanslı işlem kaynağı, güvenli veri saklama ve yapay zeka araçlarına erişimi desteklenecek. Model fabrikaların fiziki ve beşeri altyapısı da dijital dönüşüme yönelik geliştirilecek.
Türkiye Yeşil Sanayi Projesi ve Başvuru Verileri
Sanayinin yeşil dönüşümünü desteklemek amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, TÜBİTAK ve Dünya Bankası arasında hayata geçirilen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi'nin toplam bütçesi 450 milyon dolar olarak belirlendi. Eylül 2026 itibarıyla Yeşil Dönüşüm Programı kapsamında 139'u büyük ölçekli, 47'si KOBİ olmak üzere toplam 186 aktif başvuru bulunuyor ve bu başvuruların öngörülen toplam yatırım büyüklüğü yaklaşık 165,5 milyar liraya ulaştı. KOSGEB, KOBİ'lerin güneş enerjisi yatırımları ile kaynak verimliliğini artırma, atık üretimini azaltma, su koruma ve sürdürülebilir üretim yöntemleri için 3 bin 456 işletmeden başvuru aldı; kabul edilen 1987 işletmeye 6,9 milyar lira destek ödemesi yapıldı.
Kurumsal Destekler ve Program Sonuçları
TÜBİTAK'ın Yeşil İnovasyon Teknoloji Yönderlik Desteği kapsamında 28 Eylül itibarıyla 1482 proje için destek kararı verilirken çözüm ortaklarına yaklaşık 231,7 milyon lira ödeme gerçekleştirildi. Sanayide Yeşil Dönüşüm Desteği kapsamında 372 projeye destek kararı alınırken kabul edilen projeler için kuruluşlara yaklaşık 1,6 milyar lira ödendi. Sanayiye Yönelik AR-GE ve Yenilik Ağları (SAYEM) Yeşil Dönüşüm Desteği ile 10 platform için destek kararı verildi ve yaklaşık 203 milyon lira ödeme yapıldı. Dijital Dönüşüm Programı'na eylül itibarıyla makine, otomotiv, tekstil, kimya, gıda ve elektronik sektörlerinden toplam 85 işletme başvurdu; bu başvuruların toplam yatırım tutarı yaklaşık 21 milyar lira oldu. KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı kapsamında 284 başvuruya ait 3,5 milyar lira değerindeki proje onaylandı ve bu kapsamda 139 işletme 1,4 milyar lira kredi kullandı. TÜBİTAK Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü tarafından geliştirilen DDX Dijital Dönüşüm Değerlendirme Modeli ile Türkiye genelinde 1036 işletmenin dijital dönüşüm olgunluk seviyesi ölçüldü.