Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Özel Temsilcisi ve BM Afet Riskini Azaltma Ofisi (UNDRR) Başkanı Kamal Kishore, Türkiye'nin afet yönetim sisteminin dünyanın en iyi sistemleri arasında yer aldığını belirtti. Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında kentte bulunan Kishore, iklim değişikliği nedeniyle Avrupa başta olmak üzere dünyanın her yerinde orman yangınları ve sel gibi afetlerin yaşandığını ifade etti. Bu bağlamda, Türkiye'de Antalya'da 2021 yılında geniş ormanlık alanları ve bölge yaşamını etkileyen bir yangın yaşandığını hatırlattı ve yangın sonrası yaşamın nasıl yeniden toparlandığını görmek için bölgeleri gezdiğini kaydetti.
Yangın sonrası yeniden inşa ve dirençli yapılar
Kişore, kentte evlerini kaybeden insanların yaşadığı yerleşim yerlerinin nasıl yeniden inşa edildiğini ve daha dirençli evler yapıldığını gözlemledi. Bu evlere bakarak gelecekteki yangınlara karşı dayanıklı yapılar gördüğünü dile getirdi. Artık ahşap malzeme kullanılmamasını, evlerin inşa edilme biçimlerini, çatı ile duvar arasındaki bağlantılardaki kuşakları ve duvar çevresindeki bağlantı elemanlarını depreme karşı dayanıklılık göstergesi olarak değerlendirdi. Kısa sürede Türkiye'nin sadece depremlerin değil, orman yangınlarından sonra da afetlerden sonra daha iyisini inşa etme yaklaşımını hayata geçirdiğini gördüğünü ekledi.
Deprem sonrası incelemeler ve sistemin başarısı
Kishore, 6 Şubat'taki Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında da Türkiye'ye gelerek incelemelerde bulunduğunu belirtti ve Türkiye'nin afet sonrası çalışmalarını başarılı bulduğunu vurguladı. Kishore, Türkiye'nin afet yönetim veya afet risk yönetimi sisteminin dünyanın en iyi sistemleri arasında olduğunu kaydetti.
Türkiye'yi özel kılan üç unsur
Türkiye'deki sistemi afet risk yönetimi açısından özel kılan üç unsur olduğunu belirten Kishore, ilki olarak kapasitenin yalnızca ulusal düzeyde bulunmamasını gösterdi. AFAD'ın ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde varlığını örnek verdi. Şubatta Hatay ve Gaziantep'i ziyaret etmek üzere Türkiye'ye son gelişiminde yalnızca Ankara'da değil, Hatay'da da tesisleri gördüğünü ve ulusal düzeyden bölgesel ve yerel düzeye uzanan bu dikey bütünleşmenin çok önemli olduğunu ifade etti. Ziyaret ettiği diğer ülkelerde ulusal kapasitenin güçlü olduğunu ancak bir veya iki kademe aşağıda bu kapasitenin azaldığına şahit olduğunu ekledi.
Akademiyle işbirliği ve 'daha iyisini inşa etme' yaklaşımı
İkinci önemli unsurun ise akademi ve bilimsel kurumlarla AFAD arasındaki işbirliği olduğunu söyleyen Kishore, akademik, bilimsel ve teknik kurumlarla AFAD arasında güçlü bir karşılıklı etkileşim ve bağlantı bulunduğunu belirtti. Bu sayede kurumların kapasitelerinden AFAD'ın yararlandığını ve AFAD'ın sahada edindiği pratik deneyimlerin yeni nesil uzman yetiştirmek amacıyla akademiye aktarıldığını anlattı. Üçüncü önemli unsur olarak ise yeniden inşa sürecinde daha iyisini inşa etme yaklaşımının benimsenmesini gösterdi. Bu yaklaşımın sadece tek bir afet türüne değil, birden fazla tehlikeye karşı dayanıklı yapılar oluşturmayı ve risk azaltımına yatırım yapmayı kapsadığını vurguladı. Kishore, AFAD'ın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gibi kurumlarla işbirliği yaparak kentsel yenileme çalışmaları yürüttüğüne dikkat çekti.
Küresel potansiyel ve beklentiler
Kishore, AFAD'ı özel kılan üç unsurun dikey bütünleşme, akademiyle kurulan bağlantı ve afetlerin ardından daha iyisini inşa etme uygulamalarıyla risk azaltımına yapılan yatırımlar olduğunu özetledi. AFAD'ın deneyimini diğer ülkelere taşıyabilmek için işbirliği umduklarını belirterek, Türkiye'den diğer ülkelere destek sağlaması yönünde büyük beklentiler olduğunu ifade etti. AFAD'ın Suriye ile halihazırda işbirliği yaptığını ve birkaç hafta önce meydana gelen depremin ardından Panama'ya da destek talebi geldiğini aktardı. Bu nedenle AFAD'ın ve Türkiye'nin sahip olduğu kapasitenin yalnızca afet sonrası müdahale için değil, afet risklerini azaltmak amacıyla da küresel ölçekte kullanılabilecek çok daha geniş bir potansiyel taşıdığını düşündüğünü sözlerine ekledi.